Akdeniz Bölgesi’ndeki bir botanik bahçesinde memeli çeşitliliği ve zamansal aktivite örüntüleri: kentsel sığınak işlevine ilişkin bulgular

Creative Commons License

Akbaba B., Bulut Ş., KARATAS A., ÇAKAN H.

Biological Diversity and Conservation, cilt.19, sa.3, ss.236-246, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Kentleşme, Akdeniz ekosistemlerinde karasal memeliler için önemli tehditler oluşturan habitat kaybına ve parçalanmasına neden olmaktadır. Botanik bahçeleri gibi yapısal olarak karmaşık kentsel yeşil alanlar, insan baskısının yoğun olduğu peyzajlarda sığınak ve mikro-ölçekli koruma alanları olarak işlev görebilmektedir. Bu çalışma, Adana’da yer alan yarı-izole bir kentsel yeşil alan olan Ali Nihat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde (ANGBG) memeli tür çeşitliliğini ve büyük memelilerin aktivite örüntülerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Metod: Mart 2022 – Mayıs 2023 tarihleri arasında fotokapanlar, canlı kapanlar, sis ağları, ultrasonik yarasa dedektörleri ve arazi iz-gözlem çalışmaları kullanılarak memeli taksonları belirlenmiştir. Bağımsız fotokapan kayıtları kullanılarak aktivite örüntüleri kernel yoğunluk temelli zamansal örtüşme analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Toplam altı takıma ait 29 takson doğrudan tespit edilmiş veya habitat uygunluğu ile bölgesel literatür verilerine dayanarak potansiyel olarak değerlendirilmiştir. Fotokapanlar 281 örnekleme günü boyunca 236 bağımsız kayıt sağlamış ve yedi büyük memeli türü tespit edilmiştir. Yaban domuzu (Sus scrofa), kaya sansarı (Martes foina) ve oklu kirpi (Hystrix indica) ağırlıklı olarak gececil aktivite göstermiştir. Buna karşılık, kızıl tilki (Vulpes vulpes) çift tepe noktası gösteren gündüz ve alacakaranlık aktivite örüntüsü sergilemiştir. Zamansal örtüşme analizleri, kızıl tilki ile diğer türler arasında orta düzeyde, gececil türler arasında ise yüksek düzeyde örtüşme olduğunu göstermiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, zamansal niş farklılaşmasının mekânsal olarak sınırlı bu kentsel yeşil alanda birlikte varoluşa katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Küçük ve iyi yönetilen botanik bahçeleri, artan antropojenik baskı altında çeşitli memeli komünitelerini destekleyebilir ve kentsel sığınak işlevi görebilir. Bu nedenle kentsel yeşil alanlar Akdeniz kentlerinde biyolojik çeşitliliğin korunmasında önemli bileşenlerdir.
Purpose: Urbanization drives habitat loss and fragmentation, posing significant challenges for terrestrial mammals in Mediterranean ecosystems. Structurally complex urban green spaces, such as botanical gardens, can serve as refuges and micro-scale protected areas within human-dominated landscapes. This study evaluated the diversity of mammalian species and large-mammal activity patterns in the Ali Nihat Gökyiğit Botanical Garden (ANGBG), a semi-isolated urban green space in southern Türkiye. Method: From March 2022 to May 2023, camera traps, live traps, mist nets, ultrasonic bat detectors, and field-sign surveys were used to document mammal taxa. Independent camera-trap records were used to analyze activity patterns through kernel density-based temporal overlap analyses. Findings: A total of 29 taxa across six orders were either directly detected or assessed as potentially occurring based on habitat suitability and regional literature. Camera traps yielded 236 independent records over 281 sampling days, identifying seven large mammal species. Activity analyses revealed predominantly nocturnal patterns in wild boar (Sus scrofa), beech marten (Martes foina), and Indian crested porcupine (Hystrix indica). In contrast, red fox (Vulpes vulpes) displayed a flexible bimodal diurnal and crepuscular pattern. Kernel density-based temporal overlap analyses indicated moderate overlap between red fox and other species and high overlap among nocturnal taxa. Conclusion: These results indicate that temporal niche differentiation may facilitate coexistence within this spatially constrained urban green space. Even small, well-managed botanical gardens can support diverse mammal communities and function as urban refuges under increasing anthropogenic pressure. Urban green spaces, therefore, represent important components of biodiversity conservation in Mediterranean cities.