Akademik Veri Yönetim Sistemi
9. Ulusal Kimya Eğitimi Kongresi, Artvin, Türkiye, 9 - 11 Ekim 2025, ss.44-45, (Özet Bildiri)
Bu çalışmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu’nun 17.07.2024 tarih ve 110460855 sayılı kararıyla ders aracı olarak kabul edilen MEB Yayınları 9. sınıf Kimya Ders Kitabı’nın bilimsel içerik yönünden değerlendirilmesidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu'nun 17.07.2024 tarih ve 110460855 sayılı kararıyla ders aracı olarak kabul edilen 9. sınıf Kimya Ders Kitabı esas alınmıştır. Veri analizi içerik analizi ile yapılmıştır. Kodlama sürecinde, verilerin altında yatan kavramlar ve bu kavramlar arasındaki ilişkiler, önceden belirlenmiş bir kavramsal çerçeve temel alınarak “tümdengelimci analiz” yöntemiyle ortaya çıkarılmıştır. Ders kitabının incelenmesinde Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulunun 15.10.2024 tarih ve 117172165 sayılı Kurul Mütalaası ile uygun bulunan “Ders Kitapları ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait Elektronik İçeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamaları” dokümanı esas alınmıştır. Ayrıca Devetak ve Vogrinc’in (2013) bilimsel içerik ölçütleri kullanılmıştır. Çalışmada, 9. sınıf MEB Kimya ders kitabındaki metin ve görseller, bilimsel hata, eksik bilgi ve kavram yanılgısı kodları çerçevesinde incelenmiştir. Kodlama süreci her bir araştırmacı tarafından bağımsız olarak yürütülmüş, daha sonra kodlamalar karşılaştırılarak görüş birliği sağlanmıştır. Çalışma sonucunda bilimsel hata, eksik bilgi ve kavram yanılgılarına yol açabilecek ifade ve görselleştirmelere rastlanmıştır. Örneğin, Çeşitlilik Temasında iyonik bağ ile ilgili geçen “Herhangi bir tuzun (iyonik) zıt yüklü iyonları arasında oluşan güçlü etkileşime iyonik bağ, bu iyonik tuzu meydana getiren elementler arasında gerçekleşen elektron transferi ve iyon oluşumu sürecine de iyonik bağlanma denir” ifadesi kavram yanılgısı olarak kodlanmıştır. Alanyazında, öğrencilerin iyonik bağ kavramını elektron transferi yoluyla kavramsallaştırdıkları; bunun da iyonik bağlarla ilgili kavram yanılgılarına yol açtığı ifade edilmiştir. Etkileşim Temasında yer alan elektronegatiflik konusunda “Elektronegatiflik, bağ ve molekül polarlığının belirlenmesinde kullanılan oldukça önemli bir kavramdır.” ifadesi eksik bilgi olarak kodlanmıştır. Alanyazında, elektronegatifliklerin sadece bağ ve molekül polarlığının belirlenmesinde değil; basit bileşiklerin bağ enerjilerini, bağ uzunluklarını ve dipol momentlerini tahmin etmede yararlı olduğu ifade edilmiştir. Yine aynı tema altındaki “Soy gazların elektronegatifliğinden söz edilemez.” ifadesi bilimsel hata olarak kodlanmıştır. Pauling’in elektronegatiflik ölçeği tekli bağ enerjilerine dayandığından, soy gazlar için genellikle değer atanmamıştır. Ancak Mulliken, Allred–Rochow ve Allen gibi atomik ya da spektroskopik verilere dayanan ölçeklerde, soy gazlar için sayısal elektronegatiflik değerleri hesaplanabilmektedir.