Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kuramdan uygulamaya Liderlik, Necati Cemaloğlu,Necmi Gökyer, Editör, Eğiten Kitap, Ankara, ss.279-317, 2023
21. yüzyıl, çalışma yaşamında sürekli
değişimi ve farklılaşmaları beraberinde getirmiştir. Bu yeni süreçte insanların
çalışma ve yaşama biçimlerini büyük ölçüde etkileyen dönüm noktaları
oluşmuştur. Teknolojik yenilikler, sosyal medya, dijital platformların
yaygınlaşması ve akıllı telefonlardaki çeşitli programlar hayatı kolaylaştıran
ve işleri hızlandıran gelişmelerden bazılarıdır. Bu gelişmeler örgütlerin
çalışmalarını ve işlerini küresel bazda yürütebilmelerini önemli ölçüde etkilemiştir.
Kısaca bu gelişmeler bilgi patlamasına ve demokratikleşmeye neden olmuştur. Gerçekleşen
tüm bu değişiklikler, modern örgüt yapılarında liderliğin rolünün de önemli
ölçüde farklılaşması gerektiğini ortaya koymuştur. Liderlerin artık karmaşık ve
sürekli değişen bir küresel ekonomik ortamda örgütlere rehberlik yapma gibi bir
görevi ortaya çıkmıştır. Bu durum stratejik anlamda değerlendirilecek olursa her
sektörel alanda liderlerde aranan özelliklerin farklılaşması gerekmektedir. Bu
modern zamanlarda etkili liderlik, değişimi ve bunun uzun vadeli kurumsal
büyüme üzerindeki etkisini yönetmeye yönelik proaktif bir yaklaşım gerektirir.
Liderlik, bir hedefe ulaşmak için
başkalarının davranışlarını etkileyebilme, çalışanın farklı becerilerini veya işe
yönelik motivasyona sahip olmalarına imkan tanıyan bir özelliktir. Çalışanların
ihtiyaçları, motivasyonları ve memnuniyet tanımları son zamanlarda önemli bir
değişim uğradı. Sürekli gelişen küresel iş ortamı, hem kişisel hem de
profesyonel yaşamları derinden etkiledi. Bu durumda, liderlik kavramı daha da
önemli hale geldi. Bu açıdan 21. yüzyılda örgütleri yönetme ve büyütme
konusunda yeni nesil liderliğin farklı bir yaklaşım benimsemesi gerekmektedir. Liderlik
çalışanlarını derinlemesine dinlemesi, bilgi ve bakış açılarını paylaşmaya
teşvik etmesi ve bir güven ortamı geliştirmesi gerekir. Dikey liderlik tarzının
bir rolü olsa da, yeni liderlerin farklı ortamlarda karar alma, ekiplerin
çatışmaları yönetmesine yardımcı olma, belirsiz zamanlarda rehberlik etme veya
inanç, cesaret ve empati ile liderlik etme becerisine sahip olmalıdır. Bu yeni
liderliğin çok yönlü, farklı kuşaklar, kültürler ve zihniyetlere sahip grupların
arasında etkili bir rol oynamasıdır.
Günümüzde klasik, baskıcı liderlik
modelleri önemini yitirmiş, Değişen ve dönüşen liderlik anlayışının sonucunda
hizmetkâr, otantik, kuantum, 5. Düzey, ruhsal, patermalist, duygusal, teknoloji
lideriği gibi farklı liderlik tipleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan hizmetkâr
liderlik anlayışı kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılamaktan ziyade çalışanlara
hizmet eden, onlara yol gösteren bir liderliği benimsemektedir. Çağdaş liderlik
tarzlarından biri olan ve son zamanlarda liderlik literatüründe büyük ilgi
gören hizmetkâr liderlik 1970’lerin başından itibaren literatürde daha sık
karşılaşılan, yeni nesil liderlik anlayışlarından biridir. Greenleaf (1977)’e
göre hizmetkâr liderlik; çalışanlarca onları destekleyen ve hizmet odaklı bir
liderlik modeli olarak algılanmaktadır (Cerit, 2008; Parris ve Peachey, 2013;
Spears, 2004; Liden et al., 2008). Robert Greenleaf, Herman Hesse’nin ünlü
romanı “Doğu Yolculuğu”nu (Journey to the East) okuduktan sonra kişinin aynı
zamanda hem hizmetkar hem de lider olabileceği fikrine vardığını belirtir.
(Greenleaf, 1977). Hizmetkâr liderliğin temeli hizmet, sağduyu, karşılıklı
güven ve güçlendirmedir (Howatson & Jones, 2004; Vondey, 2010).