Parkinson tedavisi sırasında 3-O-Metildopanın meydana gelişinde rol oynayan enzimi inhibe edici yeni azometin bileşikleri ve insiliko çalışması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Erva HALCE

Danışman: Nurşen Sarı

Özet:

Parkinson hastalığı (PH) dünya çapında en yaygın ikinci nörodejeneratif hastalıktır. Hastalığın nedeni beynin substantia nigra bölgesindeki dopaminerjik hücrelerin ölümüdür. PH tedavisi için en etkili farmakolojik ilaç dopamin öncüsü olan (L-3,4-dihidroksifenilalanin, L-DOPA) Levodopa'dır. Ancak L-DOPA'nın %1-3 kadar kısmı beyne ulaşır. Bu nedenle L-DOPA'dan maksimum verim elde edebilmek ve derişimini sabit tutabilmek için uygulanan yöntemlerden biri katekol-O-metiltransferaz (KOMT) enzim inhibitörlerini kullanmaktır. Tez kapsamında, KOMT inhibitörlerine model olabilecek triazol ve tetrazol temelli Schiff bazlarının in siliko araştırması ve hücre hattı sitotoksisite tahminleri yapıldıktan sonra hedef moleküllerin KOMT inhibisyonu için uygun yapılar olduğu sonucuna varılmış ve sentezleri gerçekleştirilmiştir. Sentezlenen altı Schiff bazı türevlerinin yapıları elementel analiz, UV-GB, FT-IR, NMR ve HRMS yöntemleri ile karakterize edilmiştir. Ardından Schiff bazlarının KOMT enzim inhibisyonu üzerine olan araştırmaları sonucunda 2H5NB-5AT kodlu Schiff bazının 56,48 µM IC50 değeri ile en iyi inhibisyon sonucunu gösterdiği belirlenmiştir. Moleküler kenetleme analizleri sonucunda tüm Schiff bazlarının KOMT enziminin aktif bölgesine Mg²⁺ iyonu ve Glu249 amino asiti ile etkileşerek yerleşebildiği, ayrıca en yüksek bağlanma skorlarının 2H5NB-TRİ kodlu Schiff bazı için –8,555 kcal/mol, 2H5NB-5AT kodlu Schiff bazı için ise –8,191 kcal/mol olarak belirlenmiştir.