Mimari tasarım stüdyo pratiğinde öğrenci odak grup üzerinden bir değerlendirme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDİBE BEGÜM ÖZEREN
Danışman: Pınar Dinç Kalaycı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mimarlık eğitiminin temelini mimari tasarım stüdyoları oluşturmaktadır. Mimarlık eğitiminin niteliğini artırmak için yapılan araştırmaların çoğunluğu bu nedenle mimarlık stüdyolarına odaklanmaktadır. Eğitimin niteliği artırma üzerine yapılacak herhangi bir çalışma için öncelikle stüdyolardaki durumun keşfi gerekmektedir. Bu çalışma mimari stüdyoların aktörlerinden öğrenci (öğrenen)lerin bir stüdyo sürecinde yaşadıklarına odaklanmaktadır. Bu amaçla dört farklı atölyede eğitim alan sekiz öğrenci ile fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılarak odak grup araştırması gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın ana problemi mimari tasarım sürecini öğrenci nasıl deneyimlediğidir. Araştırmanın evreni "amaçsal örneklem" olarak Gazi Üniversitesinden seçilmiştir. Mimarlık Bölümü ikinci sınıf, üçüncü sınıftaki ve dördüncü sınıftaki sekiz mimarlık öğrencisiyle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin incelenmesi, diyaloglu fenomenolojik yaklaşımla nitel veri analizi tekniğine uygun olarak, MAXQDA 2024 programı ile yapılmıştır. Literatürden referans alınarak, analiz sonuçlarına göre öğrenciler için 5 tema belirlenmiştir. Bunlar; Tasarım Süreci, Çalışma Yöntemleri, Çalışma Ortamı, Öğrenci Deneyimi ve Mimari Tasarım Final Ürünleridir. Öğrencilerin mimari stüdyolarının temelinin süreç odaklı gerçekleştiği çeşitli öğrenim yöntemlerinin denendiği ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin öznel deneyimleri, proje üretim sürecinde önemli bir etkiye sahip olduğu, öğrencilerin ifadelerinden anlaşılmıştır. Öğrencilerin bu süreç içerisinde araştırmalar yapmasının kritik olduğu gözlenmiştir. Araştırmanın sonucunda fenomenlere dayalı mimari tasarım stüdyosu sürecinin sınırları çizilmiştir. Fenomenlere dayalı mimari tasarım stüdyolarında öğrenenlerin yaşadıkları sorunları ve sınırlılıkları belirlenmiştir. Farklı atölye ve farklı stüdyo konularının öğrenen üzerindeki etkisi fenomenolojik yaklaşımları keşfedilmiştir. Her stüdyonun kendine özgü öznel anlamsal değere sahip olduğu tespit edilmiştir. Proje üretiminin farklı alt kategorilerden oluştuğu, bu kategorilerin her birinin ayrı ayrı değerlendirilmesinin mimarlık eğitimine katkı sağlamaktadır. Öğrenme kuramları prizmasından geçirilerek mimari tasarım stüdyosundaki anlamsal özlerine ulaşılmıştır; Atölye A için, yaratıcılığın ön planda tutulduğu kavramsal okumalar-çalışmalar, Atölye B için; yaratıcı tasarım sürecindeki deneysel çalışma, Atölye C için; gerçek Dünya problemlerine cevap aramak, Atölye D için akran değerlendirmeleri ile yarışma sürecine hazırlanma ve yönetmedir. Bu yönüyle tez atölyelerden gelen deneyimlerle öğrenme kuramları arasındaki ilişkinin keşfi yapılmıştır. Bu nedenle literatüre önemli katkılar sağlamaktadır. Her bir atölyenin fenomenleri öğrenme kuramları temel alınarak nitel bir araştırmayla literatüre yeni bir katkı sağlamaktadır. Bu araştırma, içerdiği bulgular ve analizler ile stüdyo aktörlerine yönelik kapsamlı bir rehber sunmaktadır.