sınıf öğretmenlerinin matematik öğretiminde öğrenci başarısını değerlendirme durumlarının öğrenme yörüngesi odaklı incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, SINIF EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN KUBANÇ
Danışman: NEŞE IŞIK TERTEMİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin matematik öğretiminde öğrenci başarısını değerlendirme durumlarını öğrenme yörüngesi odaklı incelemektir. Bu amaç doğrultusunda uygun verileri toplamak ve analiz etmek için karma yöntemin eş zamanlı sıralı deseni kullanılmıştır. Bu desene uygun olarak önce nicel veriler, daha sonra nicel verilere dayalı olarak nitel veriler toplanıp analiz edilmiştir. Araştırmada iki farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu araçlardan ilki nicel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen Basamak Değeri Başarı Testidir. Bu başarı testi ile hem ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin basamak değeriyle ilgili başarı düzeyleri belirlenmiş, hem de başarı testindeki sorulara ilişkin öğrencilerin doğru ve yanlış çözüm yolları incelenmiştir. 2018 İlkokul 4.Sınıf Matematik Dersi öğretim programında yer alan kazanımlar dikkate alınarak geliştirilen ve 28 sorudan oluşan bu testin KR-20 güvenirlik katsayısı .885 bulunmuştur. Çalışmanın diğer bir veri toplama aracı nitel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen Öğrenme Yörüngesi Öğretmen Görüşme Formu'dur. Bu formun amacı öğrencilerin basamak değeriyle ilgili başarı düzeylerini, sınıf öğretmenlerinin öğrenme yörüngesi basamaklarına göre nasıl değerlendirdiklerini tespit etmektir. Görüşme formuna ilişkin sorular geliştirilirken Ball, Thames ve Phelps (2008) tarafından ortaya konan öğrenme yörüngesinin; içerik bilgisi, kavram bilgisi, öğrenci düşüncesini matematiksel geçerlik yönünden analiz etme bilgisi, öğrenci düşüncesini kavramsal anlama yönünden analiz etme bilgisi, öğrenme yörüngesi oluşturma bilgisi ve öğretime karar verme bilgisi olmak üzere altı basamağı dikkate alınmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu 300 ilkokul 4.sınıf öğrencisi, nitel çalışma grubunu bu okullarda görev yapan 17 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde ITEMAN programı kullanılırken, nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı uzman görüşleri doğrultusunda Öğretmen Cevapları Analiz Formunu geliştirerek öğretmen cevaplarını bu forma göre değerlendirmiştir. Araştırma sonucunda; ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin başarı testinde yer alan 17 kazanıma ulaşma değerleri en yüksek .89 ve en düşük .51 düzeyindedir. Basamak Değeri Başarı Testine ilişkin öğrencilerin çözüm yolları; doğal sayıları okuma ve yazma, sembol ve model kullanarak gösterme, basamaklar arasındaki ilişkiyi kavrama, dört işlem ve problem çözme soru türlerine göre ele alınarak, öğrencilerin hem doğru çözümlerinde kullandıkları stratejiler hem de yanlış çözümlerinde yaptıkları hatalar tespit edilmiştir. Başarı testindeki soruları ilkokul 4.sınıf öğrencileri; a) sayma, b) adlandırma, c) yeniden adlandırma, d) temsil etme, e) tahmin etme, f) karşılaştırma ve g) hesaplama olmak üzere yedi farklı strateji kullanarak doğru çözmüştür. Öğrenciler soruların doğru çözümünde en sık hesaplama stratejisini, en az ise sayma stratejisini kullanmışlardır. Yine ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin yanlış çözümlerinde 28 farklı hata yaptıkları gözlenmiştir. Çalışmada öğrencilerin genellikle her soruda bir strateji kullanarak doğru sonuca ulaştıkları ancak yanlış çözümlerinde her soruda birden fazla hata yaptıkları ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada sınıf öğretmenlerinin ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin basamak değeriyle ilgili başarı düzeylerini değerlendirme durumları incelendiğinde; sınıf öğretmenlerinin en yeterli olduğu basamak öğrenme yörüngesinin kavram bilgisi, en yetersiz olduğu basamak öğrenme yörüngesinin öğretime karar verme bilgisi basamağıdır. Yine öğrenme yörüngesinin her bir basamağı farklı boyutlardan oluşmaktadır. Sınıf öğretmenlerinin en yeterli oldukları boyut içerik bilgisi basamağında yer alan soruyu/problemi doğru çözme boyutu, en yetersiz oldukları boyut öğretime karar verme bilgisi basamağında yer alan öğrenci hatalarını olumlu yönde nasıl kullanacağını açıklama boyutudur. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre konuyla ilgili araştırmacı ve öğretmenler için öneriler sunulmuştur.