İnley kavitelerinde farklı ağız içi tarayıcıların taramahassasiyetlerine farklı ortam aydınlatmalarının etkisinin İnvitro olarak değerlendirilmesi
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA KALKAN YALVAÇ
Danışman: SUAT ÖZCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı farklı aydınlatma koşullarının (halojen reflektör, led reflektör, halojen lamba, led lamba, gün ışığı) çeşitli ağız içi tarayıcı sistemlerinin (iTero Lumina, TRIOS 3, CEREC Omnicam, Woodpecker SmileScan) doğruluk (trueness) ve hassasiyet (precision) üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Bu kapsamda farklı ışık kaynakları altında elde edilen dijital ölçüler karşılaştırılarak, ortam aydınlatmasının RMS değerleri ve dijital sapmalar üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca farklı tarayıcı sistemlerinin değişen aydınlatma koşullarına karşı gösterdiği performans farklılıklarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada kullanılan mandibular tipodont model üzerinde 36 numaralı dişe mezio-okluzal inley kavite preparasyonu uygulanmıştır. Referans veri elde etmek amacıyla hazırlanan model laboratuar tipi optik tarayıcı (inEos X5, Sirona, Almanya) ile taranmıştır. Her bir aydınlatma koşulunda, mandibular diş segmentine ait 10 adet dijital tarama ardışık olarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen toplam 200 STL dosyası, Cloud Compare (Telecom ParisTech, EDF, Fransa) yazılımın "crop" aracı kullanılarak inley preparasyonu bulunan diş ve komşu dişler izole edilmiştir. Referans model ile test modellerine ait STL verileri manuel olarak seçilen 4 adet referans nokta (37 numaralı dişin distolingual ve distobukkal tüberkül tepesi,35 numaralı dişin bukkal ve lingual tüberkül tepesi)kullanılarak hizalama işlemi gerçekleştirilmiştir. Hizalama doğruluğunu arttırmak için İterative Closest Point (ICP) algoritması uygulanmıştır. Her bir STL dosyası referans model ile karşılaştırılarak yüzey analizi yapılmıştır. Tüm istatistiksel çözümlemeler IBM SPSS Statistics (Sürüm 27, IBM Corp., Armonk, NY, ABD) ve R yazılımı (Sürüm 4.4; R Foundation for Statistical Computing, Viyana, Avusturya; aligned rank transform analizleri için ARTool, sade etki ve Games-Howell karşılaştırmaları) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi tüm testlerde p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Her hücredeki dağılımların normalliği Shapiro-Wilk testi ile, varyansların homojenliği ise Levene testi ile değerlendirilmiştir. Birincil değişken olan RMS değerleri, tarayıcı ve aydınlatma faktörlerini içeren iki yönlü varyans analizi (two-way ANOVA) ile incelenmiştir. Varyans homojenliği varsayımı sağlanmadığı için bulguların sağlamlığı, ART- ANOVA ile teyit edilmiştir. En düşük RMS sapma değerleri iTero Lumina grubunda gözlenirken bunu sırasıyla CEREC Omnicam ve TRIOS 3 izlemiş, en yüksek sapma değerleri ise Woodpecker SmileScan tarayıcısında saptanmıştır. Woodpecker SmileScan tarayıcısı en geniş değişkenliği göstermiş; özellikle gün ışığı ve halojen reflektör koşullarında diğer hücrelere kıyasla belirgin biçimde yüksek standart sapmalar kaydedilmiştir. FDR düzeltmesi sonrasında klinik açıdan anlamlı bulunan tek koşul farkı, CEREC tarayıcısında sarı halojen aydınlatma altında elde edilen sonuçlarla ilişkili bulunmuştur. Bu çalışmanın sınırlamaları dahilinde, ortam ışığının tarama doğruluğunu kullanılan tarayıcı sistemine bağlı etkileyebileceği gösterilmiştir. Tarayıcı ve aydınlatma koşulu arasında istatistiksel olarak anlamlı etkileşim bulunması, çevresel ışık değişimlerinin tüm ağız içi tarayıcıları aynı şekilde etkilemediğini ortaya koymuştur.