Türkiye'de kadınların kent içi ulaşım desenine yönelik bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL ERTOY SARIIŞIK
Danışman: Ebru Vesile Öcalır Akünal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadınların kamusal alanda hareketliliğinin artmasıyla ihtiyaçlara yeterli yanıt veremeyen mevcut mekânsal düzenlemeler kadın ve erkeklerin farklı kentsel gereksinimlerini gündeme getirmiştir. Planlama eyleminin kurumsallaşmasıyla başlayan istatistiki çalışmalara zaman içerisinde cinsiyet değişkeni de eklenmiş ve planlama politikalarında toplumsal cinsiyet perspektifinin gerekliliği uzun yıllar tartışılmıştır. Kadın ve erkeklerin hane içi ve hane dışı farklılaşan sorumlulukları farklı dönemlerde farklı zorluklar barındırmaktadır. Kent içi ulaşım bu zorluklardan biridir ve kent içinde ulaşım hakkı her vatandaşa eşit olarak hizmet sunması gereken öncelikli haklardandır. Kadınların kamusal alanda daha fazla rol üstlendiği ve hareketliliklerinin artmakta olduğu son yıllarda cinsiyete göre farklı planlama kararlarının gerekliliği üzerine cinsiyete göre ayrıştırılmış veri seti kullanımı çalışmaları artmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Türkiye'de kadınların kent içi ulaşım alışkanlıklarının demografik veriler ışığında erkeklerin ulaşım alışkanlıkları ile karşılaştırılması ve kadınların ulaşım alışkanlıklarına etki eden demografik değişkenlerin araştırılmasıdır. Bu çalışmanın özgün değeri; cinsiyete göre ayrıştırılmış veri seti kullanımı ile ulaşım alışkanlıklarının incelenmesi ve ulaşım politikalarının nasıl geliştirileceğini göstermeye yönelik bir yaklaşım sunmasıdır. Çalışmanın kavramsal çerçevesini kadınların değişen hareketlilik desenini anlamaya yönelik literatür araştırmaları ve bu araştırmaların ampirik sonuçları oluşturmaktadır. Çalışmaya Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması Düzey-2 bölge birimlerinden 26 ilde yapılmış olan anket çalışması veri sağlamaktadır. Veriler istatistiki analiz yöntemleri ile irdelenmiş ve sonuçlar haritalandırılmıştır. Analiz sonuçları Türkiye ve 26 il ölçeğinde değerlendirilmiştir. Sonuçlar kadınların kent içi ulaşımda daha fazla yaya, otobüs, dolmuş, raylı sistemler kullanıcısı olduğunu, erkeklerin daha fazla özel araç kullanıcısı olduğunu göstermektedir. İllere göre sonuçlar ise; bu durumun oransal farklılıklarını sunmakta ve illere göre farklı planlama politikalarının gerekliliğini tartışmaya açmaktadır.