İLKOKUL DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİK BENLİK ALGILARI İLE ÖĞRETMENLERİNİN CİNSİYET EŞİT(SİZ)LİĞİ DAVRANIŞLARINA YÖNELİK ALGILARI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nisa Selin DURSUN
Danışman: Naciye Aksoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de birçok alanda toplumsal cinsiyet eşitsizliği vardır. Bu alanlardan biri de eğitimdir. Eğitim alanında cinsiyet eşitsizliği ders kitaplarında, öğretim programlarında, okul içinde oynanan oyunlarda, öğretmenlerin sınıf içi ve dışında öğrencilere göstermiş olduğu tutum ve davranışlarda karşımıza çıkmaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği matematik derslerinde de etkisini göstermektedir. Toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına sahip öğretmenler öğrencilerine yönelik eşitliksiz davranışlarda bulunmaktadırlar. Öğretmenler toplumun oluşturduğu kalıp yargılar doğrultusunda öğrencilerine matematik derslerinde eşit davranmamakta, erkek öğrencileri matematik alanında daha başarılı ve yetenekli görmektedirler. Bunun sonucunda da öğrenciler matematiğe yönelik kendi benlik algılarını oluşturmaktadırlar. Bu araştırmanın genel amacı ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin matematik benlik algıları ile matematik dersinde öğretmenlerinin cinsiyet eşit(siz)liği davranışlarına yönelik algıları arasında bir ilişki var mıdır sorusunun cevabını ortaya koymaktır. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ön uygulaması 110 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisiyle yapılmıştır. Elde edilen verilerden 10 tanesi geçersiz sayılmış ve 100 adet ölçek analiz edilmiştir. Ön uygulamanın ardından veri toplama aracında gerekli düzenlemeler yapılmış ve asıl uygulamaya hazır hale getirilmiştir. Uygun örnekleme yoluyla belirlenmiş olan örneklem doğrultusunda 600 adet ölçek 2021- 2022 eğitim öğretim yılında Ankara ili Keçiören ilçesine bağlı kamu ilkokullarındaki dördüncü sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Ölçeklerden 596 tanesi analiz sürecine dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Jacobson (2015) tarafından geliştirilmiş olan "Math & Me Survey" ve "Perceptions of Teacher Equity Survey" ölçekleri araştırmanın amacına uygun olarak Türkçeye uyarlanmıştır. Araştırmada kullanılacak olan ölçekler için ölçek sahibinden gerekli izinler alınmıştır. İki bölümden oluşan veri toplama aracı "Matematik ve Ben" ve "Matematik Dersinde Öğretmenin Davranışlarına Yönelik Eşitlik Algısı Ölçeği" ismiyle uyarlanmıştır. Veri toplama araçları ilk olarak araştırmacı ve tez danışmanı tarafından Türkçeye çevrilmiş ve İngilizce ve Türkçe bilen dil uzmanı kişilerin değerlendirmesine sunulmuştur. Ön uygulama sonucunda elde edilen veriler sonunda düzenlenen ölçekler öğrencilere uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda kız ve erkek öğrencilerin matematik benlik algılarının cinsiyete göre farklılık göstermediği, her iki cinsiyet için de yüksek olduğu belirlenmiştir. İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin matematik dersinde öğretmenlerinin davranışlarına yönelik eşitlik algıları incelendiğinde; kız öğrenciler öğretmenlerinin matematik dersinde gösterdiği davranışların eşit olmadığını, erkek öğrencilerin derste daha ön planda olduğunu, öğretmenlerinin erkek öğrencilere daha toleranslı davrandığını, öğretmenlerine göre matematik alanının erkeklere daha uygun olduğunu belirtmektedirler. Araştırma sonucunda ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin matematik benlik algıları ile öğretmenlerinin matematik dersindeki cinsiyet eşi(siz)liği davranışlarına yönelik algıları arasındaki ilişki incelendiğinde aradaki ilişkinin negatif yönlü düşük düzeyde bir ilişki olduğu görülmektedir.