Yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşıma uygun öğretimin 11. sınıf öğrencilerinin kimyasal tepkimelerde enerji konusundaki kavramalarına ve çizimlerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE ATAÇ
Danışman: Hakkı Kadayıfçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşıma uygun öğretimin 11. sınıf öğrencilerin kimyasal tepkimelerde enerji konusundaki kavramalarına ve ilgili konudaki imgelerini yansıttıkları çizimlerinin doğruluğuna ve ayrıntılığına etkisini incelemektir. Araştırma tasarımı olarak son test kontrol gruplu yarı deneysel desen tercih edilmiştir. 2021 yılında Ankara ilindeki bir devlet lisesinde gerçekleştirilen araştırmanın katılımcılarını biri deney diğeri kontrol grubu olarak rastgele seçilen iki sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubu uygun örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Deney grubunda dersler yapılandırmacı yaklaşıma dayanan öğrencilerin aktif öğrenmesini teşvik edici yöntemlerden biri olan 5E öğretim modeli ile işlenmiş; öğretim modelinin aşamalarında yaratıcı düşünme etkinliklerine yer verilmiştir. Kontrol grubunda ise dersler genel olarak öğretmen merkezli geleneksel öğretim yaklaşımıyla işlenmiş; öğretimin hedefleri, ders materyallerinin seçimi, dersin işleyişi tamamen öğretmenin kontrolünde gerçekleştirilmiştir. İç geçerliği artırmak amacıyla iki grupta da dersler araştırmacıdan farklı olan dersin öğretmeni tarafından gerçekleştirilmiştir. Öğretim pandeminin seyri nedeniyle uzaktan çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen; kimyasal tepkimelerde enerji ön bilgi testi, kimyasal tepkimelerde enerji kavram testi, kimyasal tepkimelerde enerji çizim ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca uygulama sonrasında bazı katılımcıların görüşleri alınmıştır. Araştırmanın sonucunda değerlendirilen verilere göre öğretim öncesinde katılımcıların, konuyla ilgili önbilgilerin yaklaşık üçte ikisine sahip olduğu belirlenmiştir. Uzaktan gerçekleştirilen öğretimde öğrencilerin kamera ve ses açarak derse katılımlarının düşük olduğu görülmüştür. Uygulama sonrasında katılımcıların kavrama düzeylerinin yüksek olmadığı ve katılımcıların ortalama olarak kavram testindeki soruların yarısından azını doğru olarak yanıtladıkları tespit edilmiştir. Katılımcıların özellikle sistem-çevre, oluşum ısısı, molar ısı, iç enerjideki değişim, entalpi değişiminin yönü, Hess yasası uygulamaları konularında zorluklar yaşadıkları belirlenmiştir. Yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşımla gerçekleştirilen öğretimin, geleneksel öğretime göre katılımcıların konuyu kavramalarında daha etkili olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin çizimlerinin doğruluğu ve ayrıntılığı arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ancak katılımcıların çizimlerin doğruluk ve ayrıntılılık puanları arasında yüksek düzeyde korelasyon bulunmuştur. Çalışmada yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşıma uygun öğretim, geleneksel öğretime göre öğrencilerin kimyasal tepkimelerde enerji konusunu kavramalarında daha etkili olurken onların çizimlerinin doğruluğu ve ayrıntılığına etkisi olmadığı belirlenmiştir. Bu araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğrenci görüşleri incelendiğinde; geleneksel öğretimin öğrencilerin fikirlerinde daha az değişikliğe neden olduğu, öğrenilenlerin ne işe yaradığının belirsizliği motivasyonlarını düşürdüğü; yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşımla daha iyi anlamamanın sağlandığı ve özellikle günlük hayattan örneklerin anlaşılmayı kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır.