TASARIMIN ERKEN EVRELERİNDE BENZETİM ARAÇLARININKULLANIMI: TOPLU KONUT ÖRNEĞİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA NUR KOÇ

Danışman: Semra Arslan Selçuk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüz mimarlık pratiği, yalnızca estetik ve işlevsellik boyutlarıyla sınırlı kalmamakta; aynı zamanda sürdürülebilirlik, çevresel performans, enerji verimliliği ve kullanıcı odaklılık gibi çok katmanlı kriterleri içeren karmaşık bir yapıya dönüşmektedir. Bu çok boyutlu dönüşüm, tasarım kararlarının alındığı erken tasarım evresinin önemini artırmış; bu süreçte tasarımcının bilgiye erişimi ve yönlendirilmesi kritik bir unsur hâline gelmiştir. Bu doğrultuda, erken tasarım sürecinde kullanılan benzetim araçları, sundukları veri ve analizlerle tasarım sürecine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu tez çalışması, yeni nesil benzetim araçları olan Autodesk Forma ve Spacio'nun erken tasarım sürecine sağladığı katkıları, tasarımcının bu araçlarla kurduğu deneyim üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, tip proje esaslı olarak geliştirilen bir toplu konut vaziyet planı her iki araçta modellenmiş; araçların sunduğu çevresel analiz türleri, veri çıktıları, kullanım kolaylığı ve yönlendirme nitelikleri belirlenen kriterler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, her iki aracın da erken tasarım kararlarını veri temelli biçimde desteklediğini; ancak analiz kapsamı, çıktı detayları ve tasarımcıyla etkileşimi gibi açılardan farklılıklar barındırdığını ortaya koymuştur. Özellikle toplu konut projeleri gibi çoklu yerleşim kararları içeren karmaşık kurgularda, bu araçların sunduğu hızlı analiz ve görsel geri bildirim imkanları; yoğunluk, yönlenme, açıklık, güneşlenme gibi temel kütle yerleşim kararlarının değerlendirilmesinde tasarımcıya anlamlı katkılar sunmaktadır. Bu bağlamda, benzetim araçları yalnızca teknik veri üreten araçlar değil; aynı zamanda çevresel ve mekânsal kararları çoklu parametrelerle eş zamanlı olarak değerlendirme imkanı sunan araçlardır. Çalışma, bu araçların tasarım sürecine sağladığı katkıları ve sahip oldukları sınırlılıklarını görünür kılarak, erken evre tasarım süreçlerinde nasıl bir rol üstlendiklerini açıklamaktadır. Araçların sunduğu çıktıların, çevresel etkiyi dikkate alan, veri temelli ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınması, tasarım sürecine dair daha bütüncül bir değerlendirme yapmaya olanak tanımaktadır.