Ortaokullardaki örgütsel etik iklim ile algılanan örgütsel adalet ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET GÖLCÜR
Danışman: Fatih Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortaokullardaki örgütsel etik iklimin, öğretmenlerin örgütsel adalet algısı ile ilişkisini ve örgütsel adaletin alt boyutlarını yordama düzeyini belirlemeyi amaçlayan bu nicel araştırma ilişkisel tarama modeli ile yapılanmıştır. Araştırmanın gerçekleştirilmesinde seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim öğretim yılında, Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan ortaokullarda görev yapan 589 öğretmen oluşturmuştur. Okullarda algılanan örgütsel etik iklimi belirlemek amacıyla Cullen, Victor ve Bronson (1993)'nın geliştirdiği ve Özen ile Durkan (2016)'nın Türkçe'ye uyarladığı "Örgütsel Etik İklim Ölçeği" kullanılmıştır. Okullarda algılanan örgütsel adaleti belirlemek amacıyla ise Niehoff ve Moorman (1993)'nın geliştirdiği ve Polat (2007)'ın Türkçe'ye uyarladığı "Örgütsel Adalet Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeklerin Ankara ili merkez ilçelerindeki ortaokullarda görev yapan öğretmenler örnekleminde de geçerlik ve güvenirliğini doğrulamak amacıyla araştırma kapsamında ölçekler ilk olarak 224 öğretmene uygulanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda ölçeğin yapı geçerliliğini tespit etmek için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmış, güvenirliğini tespit etmek için Cronbach-Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Analizler ve hesaplamalar sonucunda ölçeklerin Ankara ili örnekleminde de geçerliği güvenilirliği teyit edilmiştir. Öğretmenlerin, örgütsel etik iklim ve örgütsel adalet algı düzeylerini belirleyebilmek amacıyla betimsel istatistikler yapılmıştır. Öğretmenlerin algı düzeylerinin cinsiyetlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını belirleyebilmek amacıyla bağımsız örneklemler t-testi kullanılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin yaşına, öğrenim durumuna, öğretmenlik mesleğindeki toplam hizmet süresine, halen görev yaptığı okuldaki hizmet süresine ve görev yaptığı okulun bulunduğu ilçeye göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığı ise varyansların homojen olup olmamasına göre tek yönlü varyans analizi ya da Welch testi ile tespit edilmiştir. İkili karşılaştırmalarda yine ise varyansların homojen olup olmamasına göre post hoc analizlerinden LSD ya da Tamhane's 𝑇2 kullanılmıştır. Değişkenlerin birbiri ile ilişkilerini belirleyebilmek için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel etik iklim algısının, öğretmenlerin örgütsel adalete ve alt boyutlarına yönelik algısının anlamlı yordayıcısı olup olmadığını belirleyebilmek amacıyla basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Örgütsel etik iklim ile örgütsel adalet arasındaki ilişkiye dayalı analizler sonuçlarına göre örgütsel etik iklim ile örgütsel adalet arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Diğer taraftan basit doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre, örgütsel etik iklim, dağıtımsal adaletin %26'sını, etkileşimsel adaletin %24'ünü, işlemsel adaletin %32'sini açıkladığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına bağlı olarak, örgütsel etik iklimin, örgütsel adaletle ilişkisi ve örgütsel adalete etkisi tartışılmış; uygulayıcılara, araştırmacılara ve politika yapıcılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.