Pankreas kanserlerinde EGFR, GLUT1, S100A4, mezotelin ve MUC16 ekspresyonun immünhistokimyasal olarak değerlendirilmesi ve bulguların klinikopatolojik verilerle karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEREN BİLKAN ÖGE

Danışman: GÜLEN AKYOL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Pankreas kanseri ileri evrelerde tanı alan, çoklu tedavilere bile iyi yanıt vermeyen agresif bir tümördür. Batıda, kanser ilişkili ölümlerin en sık dördüncü nedeni olup 2030 yılında akciğer kanserinden sonra en sık 2. ölüm nedeni olacağı öngörülmektedir. Bu çalışmada bölümümüzde pankreas kanseri tanısı almış hastaların tümör hücrelerinde, literatürde prognozla ilişkilendirilmiş belirteçlerden EGFR, GLUT- 1, S100A4, Mezotelin ve MUC16 ekspresyonunun immünhistokimyasal olarak incelenmesi ve prognostik faktörler ile korelasyonu olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu sayede pankreas kanserinde prognoza ve tedaviye etkisi olabilecek immünohistokimyasal belirteçlerin saptanması hedeflenmiştir. Çalışmaya 2011-2021 yılları arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı'nda değerlendirilmiş pankreas rezerksiyonlarında duktal karsinom tanısı alan 155 olgu dâhil edilmiştir. Olgulara ait tanı yaşı, cinsiyet, tümör yerleşim yeri, tümör çapı, tümör histolojik tipi, tümör derecesi, lenfovasküler ve perinöral invazyon durumu, cerrahi sınır durumu, öncül lezyon varlığı, neoadjuvan tedavi, izlem bilgileri ile immünbelirteç ekspresyonları değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler sonrasında, rezeksiyon cerrahi sınırında tümör saptanan olguların tamamında nüks geliştiği görülmüştür. Tümörlerde MUC16 ekspresyonu %78, S100A4 ekspresyonu %71, Mezotelin ekspresyonu %56,1, GLUT-1 ekspresyonu %89 ve EGFR ekspresyonu %51,6 olarak saptanmıştır. Az diferansiye tümörlerde GLUT-1; lenfovasküler invazyon olan olgularda Mezotelin pozitifliği daha sıktır. Patolojik lenf nodu evresi pN1 olanlarda MUC16 ve Mezotelin pozitifliği daha sık görülmüştür. Genel sağkalıma etkili risk faktörleri tek değişkenli analizde metastaz varlığı, pozitif rezeksiyon cerrahi sınırı, nüks gelişimi, MUC16 boyanma yaygınlığında azalma, tümör çapının artması ve ileri klinik evre olarak saptanmıştır. Çok değişkenli modelde metastaz varlığı, IPMN varlığı, GLUT-1 pozitifliği, tümör çapı artışı ve tanı yaşı artışının mortalite için bağımsız risk faktörleri olduğu gösterilmiştir.