Eğitim örgütlerinde bilgi uçurma davranışı: Sistematik bir derleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZU GÜNAY YILMAZ
Danışman: Serkan Koşar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, örgütlerde bilgi uçurma (whistleblowing) kavramı eğitim örgütleri bağlamında sistematik derleme yöntemiyle incelenmiştir. TR Dizin, YÖK Tez Merkezi ve Web of Science (WOS) veri tabanlarında 2010–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar belirlenen ölçütlere göre taranmış ve betimsel içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışmalar; yayın türleri, yıllara göre dağılımları, yöntemsel tercihler, kullanılan veri toplama araçları ve örneklem grupları açısından incelenmiş; bilgi uçurma davranışının hangi kavramlarla ilişkilendirildiği ve hangi örgütsel/bireysel faktörlerden etkilendiği analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye'de bilgi uçurma konusunun özellikle eğitim örgütleri bağlamında yeterince çalışılmadığını, ancak son yıllarda bu alana yönelik ilginin artmaya başladığını göstermektedir. Yurtiçi literatürün büyük ölçüde tez çalışmalarıyla sınırlı olduğu, makale düzeyinde ise sınırlı sayıda araştırma bulunduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık uluslararası literatürde daha geniş, kuramsal ve uygulamaya dönük çalışmaların yapıldığı görülmektedir. Ayrıca bilgi uçurma kavramının etik iklim, örgütsel bağlılık, liderlik, iş doyumu ve örgütsel adalet gibi değişkenlerle ilişkili olarak ele alındığı dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, eğitim örgütlerinde bilgi uçurma davranışının etik dışı uygulamaları önleme, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini güçlendirme bakımından kritik bir öneme sahip olduğu belirlenmiştir. Gelecekte yapılacak çalışmaların hem nicel hem nitel yöntemlerle çeşitlendirilmesi, farklı eğitim kademelerine yaygınlaştırılması ve yasal/kurumsal düzenlemelerle desteklenmesi önerilmektedir. Bu açıdan araştırma, alanyazındaki boşlukları görünür kılarak hem akademik literatüre hem de eğitim örgütlerinde etik kültürün gelişimine katkı sağlamaktadır.