Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Müberra YILDIZ
Danışman: Hilal Yıldıran
Özet:
Bu çalışma; kronotipe dayalı diyet müdahalesinin kardiyometabolik risk belirteçleri üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla 19-53 yaş arası fazla kilolu ve obez (Beden kütle indeksi>25,0 kg/m2) kadın birey üzerinde yürütülmüştür. Çalışma başlangıcında Sabahcıl-Akşamcıl Anketi aracılığıyla bireyler iki gruba ayrılmıştır. Daha sonrasında her iki grup da kronotipine uygun diyet alanlar (krono-sabahcıl n:15, krono-akşamcıl n:15) ve hipokalorik standart diyet alanlar (kontrol-sabahcıl n:16, kontrol-akşamcıl n:16) olmak üzere 2 gruba ayrılmıştır. Çalışma 12 hafta sürmüştür. Çalışmanın başında bireylere tanımlayıcı bilgilerinin, beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktive düzeylerinin sorgulandığı anket formu uygulanmış; çalışma başlangıcında ve sonunda ayrıca elektrokardiyografi, ekokardiyografi, efor testi, biyokimyasal analiz, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, antropometrik ölçümler, vücut kompozisyonu analizi ve akıllı saat değerleri kaydedilmiş ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Ayrıca çalışma sırasında bireylerin bir haftalık bilek sıcaklığı ölçümleri kaydedilmiştir. Çalışmanın sonunda diyet memnuniyet ölçeği formu da uygulanmıştır. Vücut ağırlığı, beden kütle indeksi ve total vücut yağ yüzdesindeki düşüş hem sabahcıl bireylerde hem de akşamcıl bireylerde krono grubunda kontrol grubuna kıyasla daha yüksektir (p<0,05). Plazma düşük dansiteli lipoprotein kolesterol seviyesindeki düşüş krono-sabahcıl grubunda kontrol-sabahcıl grubuna kıyasla (p<0,05), fibrinojen seviyesindeki düşüş krono-akşamcıl grubunda kontrol-akşamcıl grubuna kıyasla daha yüksektir (p<0,05). Çalışma sonunda sadece krono-sabahcıl grubunda iyi uyku kalitesine sahip birey sayısı istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmıştır (p<0,05). Sol ventrikül sistolik volüm ve aort kök değerlerinin sadece krono-akşamcıl grubunda istatistiksel olarak anlamlı şekilde düştüğü görülmüştür (p<0,05). Sonuç olarak kronotipe dayalı diyetin uyku kalitesinin, antropometrik ölçümlerin, lipit profilinin ve kardiyak fonksiyonların iyileştirilmesinde standart hipokalorik diyete kıyasla daha etkili olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler : Kardiyometabolik risk, Krono-beslenme, Kronotip, Obezite