Serviks kanseri farkındalığına yönelik geliştirilen mobil sağlık uygulamasının etkinliğinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Seçil GÜNEYSU TUNAMAN

Danışman: Şengül Yaman Sözbir

Özet:

Bu araştırma kadınlarda serviks kanseri farkındalığına yönelik geliştirilen mobil sağlık uygulamasının etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla tek merkezli, paralel gruplu, tabakalı blok randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma Bursa ili Yıldırım ilçesinde bulunan Sağlıklı Hayat Merkezinde Nisan-Temmuz 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 24’ü müdahale grubu, 24’ü kontrol grubunda olmak üzere toplam 48 kadın oluşturmuştur. Araştırma kapsamında serviks kanserine yönelik bilgi ve videolar içeren, uzmana soru sorma özelliği bulunan "Serviks Kanseri Bilgilendirme Rehberi" isimli bir mobil uygulama geliştirilmiştir. Kontrol grubundaki kadınlara herhangi bir girişim uygulanmazken, müdahale grubundaki kadınlar dört hafta boyunca mobil sağlık uygulamasını kullanmışlardır. Veriler, uygulama öncesinde, uygulama tamamlandıktan sonra bir hafta içinde ve bir ay sonrasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında; Tanıtıcı Bilgi Formu, Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve Human Papilloma Virüsü Bilgi Ölçeği kullanılmıştır. Veriler ortalama ± standart sapma, sayı, yüzde, Student t testi, Pearson Ki-kare testi, Independent Sample-t test, Mann Whitney U test, Tek Yönlü Varyans Analizi, Friedman testi, Bonferroni düzeltmesi, kısmi eta kare, Cohen's d katsayısı, Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği’nin alt ölçeklerinden olan serviks kanserine karşı duyarlılık, önemseme/ciddiyet, pap smear yarar ve motivasyon, sağlık motivasyonu puan ortalamaları uygulama öncesine göre uygulama sonrası bir hafta içinde ve bir ay sonra yapılan ölçümlerde müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek (p<0.05), pap smear engeller alt boyutu puan ortalamaları ise anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p<0.05). Human Papilloma Virüsü Bilgi Ölçeği’nin alt ölçeklerinden olan genel HPV bilgisi, HPV tarama testi bilgisi, genel HPV aşı bilgisi ve mevcut HPV aşılama programına yönelik bilgi puan ortalamaları, uygulama öncesine göre uygulama sonrası bir hafta içinde ve bir ay sonra yapılan ölçümlerde, müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak, geliştirilen mobil sağlık uygulaması kullanımının kadınlarda serviks kanserine yönelik farkındalığı artırdığı ve girişimden bir ay sonra da etkisinin devam ettiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler : Serviks Kanseri, Human papilloma virüs, Farkındalık, Mobil sağlık, Mobil uygulamalar, Hemşirelik