Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şerife AYTEN
Danışman: Saniye Bilici
Özet:
Orta Düzey Bilişsel Bozukluk (OBB), beyinde bozulmuş glikoz metabolizmasıyla karakterize edilen bir durumdur. Son yıllarda yapılan çalışmalarda ketojenik diyetin bağırsak mikrobiyota modülasyonu aracılığıyla bilişsel fonksiyon üzerine olumlu etkiler sağlayabileceği öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, OBB oluşturulan ratlarda farklı ketojenik diyet modellerinin bağırsak mikrobiyotası ve bilişsel fonksiyon ile ilişkisini incelemektir. Çalışmaya 8 haftalık erkek Wistar albino rat (n=28) dahil edilmiş ve dört gruba ayrılmıştır. Bilişsel olarak normal Kontrol grubu (KN) ve skopolamin ile bilişsel bozukluk modeli oluşturulan Skopolamin grubu (SKOP), standart kemirgen yemi ile; diğer iki grupta ise skopolamin ile bilişsel bozukluk oluşturulmuş olup, biri Akdeniz Uyumlu Ketojenik Diyet (AUKD) ve diğeri klasik ketojenik diyet (KD) ile beslenmiştir. Her grup için diyet müdahalesi 9 hafta sürmüştür. AUKD modeli %60 yağ (%76,29’u zeytinyağı), %30 protein, %10 karbonhidrat ve resveratrol (75,8 mg/100 mg yem); KD ise %84 yağ (%47,63’si tereyağ ve %47,63’ü domuz yağı) ve %16 protein içeriğine sahiptir. Diyet müdahalesi öncesi ve sonrasında mekânsal hafıza ve öğrenme davranışını değerlendirmek için Morris Su Labirenti (MWM) ve görsel hafızayı değerlendirmek için Yeni Nesne Tanıma Testi (NORT) uygulanmıştır. Müdahale sonunda toplanan dışkı örnekleri ile bağırsak mikrobiyota kompozisyonu 16S rRNA dizileme yöntemi ile analiz edilmiştir. Günlük vücut ağırlığı başına ortalama enerji alımının KD grubunda, KN ve SKOP gruplarına göre daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca, AUKD grubunda protein, omega-9 ve omega-3 yağ asidi alımlarının diğer gruplara kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). MWM testinde, AUKD grubunda diğer gruplara göre platforma ulaşma süresinin daha kısa olduğu saptanmıştır (p<0,05). AUKD grubunun, Chao1 ve Gözlemlenen türler indekslerine göre α çeşitliliğinin KD grubuna kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Shannon indeksine göre ise tüm gruplar arasında α çeşitliliğin farklı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bray Curtis, Jaccard ve ağırlıksız unifrac mesafe matrisine dayalı PCoA’e göre, AUKD ve KD grupları arasında bağırsak mikrobiyata kompozisyonunda anlamlı bir fark olduğu gösterilmiştir (p<0,05). Lactobacillus AUKD grubunun, Roseburia KD grubunun, [Ruminococcus]_torques_group, [Eubacterium]_coprostanoligenes_group ve Dorea ise SKOP grubunun karakteristik bakterileri olarak tanımlanmıştır. AUKD grubunda, diğer gruplara göre Bacteroides bolluğu daha düşük, Prevotellaceae_UCG-001, Lachnospiraceae_NK4A136-group ve Akkermansia bolluğu ise daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak OBB’de, AUKD modelinin KD modeline kıyasla bağırsak mikrobiyotasını olumlu yönde destekleyerek bilişsel fonksiyon üzerinde yarar sağlayacağı ve bu nedenle özellikle Alzheimer hastalığının gelişimini önleme veya geciktirme potansiyeline sahip olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler : Orta Düzey Bilişsel Bozukluk, Klasik Ketojenik Diyet, Bağırsak Mikrobiyotası, Akdeniz Uyumlu Ketojenik Diyet