Psikojen non-epileptik nöbetlerin klinik, elektrofizyolojik ve video EEG monitörizasyonu yoluyla sınıflandırılması ve yeni sınıflama önerisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ ERTURUL TOKGÖZ
Danışman: İREM YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Psikojenik Non-epileptik nöbetlerin klinik, elektrofizyolojik ve VEM yoluyla sınıflandırılması ve Yeni sınıflama önerisi Psikojen non epileptik nöbet; epileptik nöbetlere benzeyen, ancak anormal nöronal epileptiform aktiviteden kaynaklanmayan motor, duyusal veya kognitif ataklardır. Hekimler arasında ortak dil kullanma, hastalığın şiddetini ve prognozunu ön görme ve tedaviyi yönetme açısından PNEN'in semiyolojik olarak sınıflandırılması önem arz etmektedir. Literatürde pek çok sınıflandırma önerisi mevcut olup bu sınıflandırmalar standardizasyon açısından yetersiz kalmış, hekimler arasında ortak uygulanabilirlik amacına yeterli hizmeti sunamamıştır. Çalışmamızın amacı prevelans, komorbidite, epilepsiyle birliktelik gibi epidemiyolojik özellikler, klinik bulgular, elektrofizyolojik ve nörogörüntüleme korelatlarının da göz önünde bulundurulduğu ve tanıda gerekli olan video destekli indüksiyon EEG kayıtlarının detaylı değerlendirildiği bir algoritma ile yeni bir PNEN semiyolojik sınıflandırması geliştirilmesidir. Çalışmamızda Ocak 2015- Eylül 2024 tarihleri arasında video EEG ile psikojen non-epileptik nöbet tanısı alan hastaların anamnezleri ve video EEG kayıtları retrospektif olarak taranmış; hastaların nöbet anamnezleri, özgeçmişleri, varsa nörogörüntüleme özellikleri, VEM'de interiktal/ iktal EEG ve semiyolojik özellikleri kaydedilmiştir. ILAE 2017 Epilepsi sınıflaması ve Asadi Pooya PNEN sınıflandırmaları modifiye edilerek yeni bir sınıflandırma önerisinde bulunulmuştur. İstastiksel analizde IBM SPSS V23 kullanılmıştır. Belirtilen tarihler arasında video destekli indüksiyon EEG kayıtları ile 173 hastaya PNEN tanısı konulduğu saptandı. Hastaların %79.8'i kadındır. Nöbet başlama yaşı ortanca değeri 25(2-71)'dir. Hastalarımızın %16'si günde bir veya birden çok, %35,3'ü haftalık, %48,6'sı ise haftada birden daha az nöbet geçirmektedir. Anamnezde belirtilen nöbet süresi ortanca değeri 5 dakika (0,5-60), EEG'de izlenen nöbet süresi ortanca değeri ise 1,83 (0,17 - 8,33) dakikadır. Yalnızca PNEN nöbeti geçiren hastaların anamnezde belirttiği nöbet süresi, PNEN+epilepsi hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde uzundur. Tanıda gecikme ortanca değeri 3 yıl (0,1-45) dır. PNEN-Epilepsi birlikteliğinde tanı gecikme ortanca değeri 10 yılken, yalnızca PNEN hastalarında 2 yıldır. Hastalarımızın %52,6'sı başvuruda nöbet önleyici ilaç kullanmaktaydı. Kullanılan nöbet önleyici ilaç sayısı ortalaması ortanca değeri 1(0-6)'dir. Hastalarımızın %47,98'inde beyin MRG veya BT ile nörogörüntüleme yapıldığı, nörogörüntüleme yapılan hastaların %15,6'sında olası epileptojen, %10,6'sında da nonspesifik anormallikler izlendiği saptanmıştır. EEG laboratuvarımızda hastalarımızın %15'inin spontan olarak nöbet geçirdiği, %42,2'sinin hiperventilasyonla, %19,1'inin sözel telkin ile, %22'sinin intravenöz serum fizyolojik uygulanmasıyla ve %1,7'sinin fotik stimülasyon ile psikojen non epileptik nöbet geçirdiği izlenmiştir. Hastalarımızın %78'inde EEG normal saptanmıştır. Yalnızca PNEN hastalarının %91,7'sinde EEG normalken, epilepsi-PNEN birlikteliğinde bu oran %54,7'dir. En sık görülen semiyolojik bulgular kapalı gözler, göz açmaya direnç ve değişken genlik ve frekansta tremordur. Hastalarımız sınıflandırma önerimize göre; farkındalığın korunduğu fokal motor nöbet (%18), farkındalığın bozulduğu fokal motor nöbet (%13,3), farkındalığın korunduğu jeneralize nöbet (%13,3), farkındalığın bozulduğu jeneralize nöbet(%23,1), farkındalığın korunduğu non- motor nöbet(%13,3), farkındalığın bozulduğu non-motor nöbet (%6,4)ve miks nöbet (%12,1) şeklinde sınıflandırılmıştır. Hastalarımız Asadi sınıflamasına göre motor (%71,1), non-motor (%20,8) ve miks (%8,1) olarak sınıflandırılmıştır. Asadi Pooya PNEN sınıflandırması ile Gazi sınıflandırması motor, non-motor ve miks şeklinde tutarlılık açısından değerlendirildiğinde istatistiksel olarak uyumlu saptanmıştır (Kappa=0,739; p<0,001). İki sınıflandırma sisteminde non-motor sınıfları %100 uyum göstermiştir. Jeneralize motor nöbetli hastalarda nöbet sıklığı fokal motor nöbetli hastalara göre daha fazla saptanmıştır. Fokal motor nöbetlerde, jeneralize motor ve non-motor nöbetlere göre; jeneralize motor nöbetlerde ise non-motor nöbetlere göre tanı öncesi hastalık süresi uzundur. . Fokal motor nöbetlerde, özellikle farkındalığın korunduğu, diğer semiyolojik sınıftaki nöbetlere göre nöbet süresi kısa, jeneralize motor nöbetlerde ise uzundur. Nöbet sırasında farkındalık kaybı yaşayan hastalarda tanı öncesi nöbet sıklığı, farkındalık kaybı yaşamayan hastalara göre daha fazladır. Ayrıca PNEN+Epilepsi hastalarında sadece PNEN hastalarına göre daha sık farkındalık kaybı izlenmiştir. Sonuç olarak kohortumuzdaki PNEN hastalarının demografik ve klinik bulguları genel itibariyle literatürle uyumludur. Sınıflandırma önerimizde yer alan farkındalık durumu ve motor nöbetlerin fokal ve jeneralize olarak sınıflandırılması tanı, tedavi yönetimi ve prognoz değerlendirmesi açısından fikir oluşturabilir. Anahtar kelimeler: psikojen non-epileptik nöbet, epileptik nöbet, video destekli indüksiyon EEG