Okul yöneticisi ve öğretmenlerin benimsedikleri felsefi yaklaşım ile okul iklimi ve öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNAN DAĞ
Danışman: TEMEL ÇALIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, resmî Anadolu liselerinde görev yapan okul yöneticisi ve öğretmenlerin benimsedikleri felsefi yaklaşım ile okul iklimi ve öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimi arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni Ankara'nın Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle ilçelerinde bulunan resmî Anadolu liselerinde görev yapan okul müdürleri, müdür yardımcıları ve öğretmenler oluşturmuştur. Örneklemin belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve örneklemi 33 okul müdürü, 68 müdür yardımcısı ve 660 öğretmen meydana getirmiştir. Araştırmanın verileri "Felsefi Yaklaşım Ölçeği", "Okul İklimi Ölçeği" ve "Öğrenci Davranışlarını Kontrol Etme Eğilimi Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Geçerlilik çalışmaları için DFA ve AFA analizleri yapılmış, güvenilirlik için ise Cronbach Alfa katsayısına bakılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar için t-testi, Mann Whitney U-testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis H-testi, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre okul müdürü, müdür yardımcısı ve öğretmenlerin felsefi yaklaşımları sırasıyla varoluşçuluk, ilerlemecilik, daimicilik, yeniden kurmacılık ve esasicilik şeklindedir. Felsefi yaklaşımlar görev değişkenine göre farklılaşmamaktadır. Okul müdürü, müdür yardımcısı ve öğretmenlerin okul iklimine yönelik algıları olumlu düzeydedir. Okul müdürleri müdür yardımcılarına göre, müdür yardımcıları da öğretmenlere göre daha fazla gözetimci yaklaşıma sahip olmalarına karşın ne tam olarak gözetimci ne de insancıl yaklaşımı benimsemekteler. Felsefi yaklaşımların disiplin anlayışları ile öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimleri arasında uyumlu bir ilişki tespit edilmiştir. Okul ikliminin alt boyutlarıyla öğrenci davranışlarını kontrol etme eğilimi arasında düşük düzeyde bir ilişkinin olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca okul yöneticisi ve öğretmenlerin felsefi yaklaşımları ile okul iklimi algıları öğrenci davranışlarını kontrol etme eğiliminin anlamlı birer yordayıcısı olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonucunda araştırmacılara, alan uzmanlarına, politika yapıcılara ve uygulamacılara eğitime yönelik felsefi bakış açısı geliştirmeleri, teori ve uygulama arasında paralellik sağlayarak bütüncül bir yaklaşım sergilemeleri, gelişim odaklı okul iklimi kurgulamaları, öğrenci davranışlarını kontrol etmede insancıl eğilim doğrultusunda hareket etmeleri önerilmiştir.