Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Feray GENÇER BİNGÖL
Danışman: Makbule Gezmen Karadağ
Özet:
Bu çalışma diyaliz tedavisi almayan kronik böbrek yetmezliği (KBY) olan hastaların ve son dönem KBY’ye bağlı hemodiyaliz (HD) tedavisi alan hastaların diyete uyumunu arttırabilecek bir akıllı telefon uygulaması geliştirilmesi ve geliştirilen bu uygulamanın etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma “akıllı telefon uygulamasının geliştirilmesi” ve “geliştirilen uygulamanın hastalarda etkinliğinin değerlendirilmesi” olmak üzere iki aşamada yürütülmüştür. Geliştirilen uygulama bilgi giriş, tüketilen besin kayıt, değerlendirme ve tavsiyeler ekranları olmak üzere toplam 4 etkinlik ekranından oluşmaktadır. Çalışmanın birinci aşamasına geliştirilen uygulamanın son kontrol ve test aşamasında görüş bildirmeleri amacıyla 5 uzman diyetisyen, 5 uzman doktor ve 5 hemodiyaliz hastası dahil edilmiştir. Katılımcıların çoğunluğu uygulamanın kullanımının kolay olduğunu (%80,0), ilgi çekici olduğunu (%86,7), görsel olarak iyi tasarlandığını (%86,7), yeterli-güvenilir bilgiler içerdiğini (%100,0) ve diğer hastalara tavsiye edebileceklerini (%100,0) belirtmişlerdir. Uygulama katılımcıların uygulama hakkında değerlendirme ve önerileri doğrultusunda güncellenerek son haline getirilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında son haline getirilen uygulamanın etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla diyaliz tedavisi almayan KBY olan 7 hasta ve son dönem böbrek yetmezliğine bağlı HD tedavisi alan 9 hasta 4 hafta boyunca uygulamayı kullanmıştır. Dört hafta sonunda KBY grubunda sağ el kavrama gücünde artış ve vücut yağ yüzdesinde azalma, HD grubunda ise vücut ağırlığında anlamlı artış görülmüştür (p<0,05). Biyokimyasal bulgulara bakıldığında uygulama kullanımıyla KBY grubunda serum potasyum değerlerinde, HD grubunda ise diyaliz öncesi BUN ve fosfor değerlerinde anlamlı azalma belirlenmiştir (p<0,05). Uygulama kullanırken iki grupta da enerji alımının azaldığı bulunmuştur (p<0,05). KBY grubunda diyetle sodyum, potasyum ve fosfor alımının, HD grubunda ise sodyum alımı ve sıvı tüketiminin uygulama kullanırken azaldığı tespit edilmiştir (p<0,05). Geliştirilen uygulama hastaların diyet kısıtlamalarına uyumunu artırmış ve bazı biyokimyasal bulgularda iyileşmeler sağlamıştır. Ancak kısıtlamalara uyum sağlarken hastalarda enerji alımının azalması hastalara uygulama kullanımıyla birlikte beslenme danışmanlığının verilmesinin beslenme durumunun korunumu açısından önemli olduğu gösterilmektedir. Bu uygulamaların, beslenme tedavisinin etkinliğini ve kalitesini artırmak için diyetisyenler tarafından sağlanan beslenme danışmanlığı ile birlikte kullanımının fayda sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler : Akıllı telefon uygulaması, Diyet tedavisi, Hemodiyaliz, Kronik böbrek yetmezliği