STEM eğitiminin üçüncü sınıf öğrencilerinin tutumlarına, temel süreç becerilerine ve kariyer ilgilerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN DENİZ ALP
Danışman: Rabia Sarıkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:STEM; Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik alanlarını disiplinler arası bir bakış açısıyla bütüncül olarak ele alan eğitimsel bir yaklaşımdır. Bu araştırmanın amacı, üçüncü sınıf öğrencilerinin STEM' e yönelik tutumları, temel süreç becerileri ve kariyer ilgileri üzerine STEM eğitiminin etkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma yöntemin yakınsayan paralel deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında deney öncesi desenlerden tek gruplu ön-son test desen, nitel kısmında ise temel nitel çalışmadan faydalanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu uygun örnekleme ile belirlenmiş olup 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinin bir ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olan bir devlet ilkokulunda öğrenim gören 18 üçüncü sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel verileri Yıldırım & Selvi (2015) tarafından uyarlanan "STEM Tutum Ölçeği", Aydoğdu & Karakuş (2015) tarafından uyarlanan "Temel Beceri Ölçeği" ve Yerdelen, Kahraman & Taş (2016) tarafından uyarlanan "STEM Kariyer İlgi Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Nitel verilerin elde edilmesinde ise araştırmacı tarafından geliştirilen "STEM Eğitimi Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu", "Öğrenci Mektupları", "STEM Etkinlik Dokümanları" ve "Video Kayıtları" kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama süresi 10 haftadır. Bu süreçte çalışma grubuna araştırmacı tarafından geliştirilen beş adet STEM etkinlik dokümanı uygulanmıştır. Bu araştırmanın sonucunda üçüncü sınıf öğrencilerinin STEM' e Yönelik Tutum Ölçeği, Temel Beceri Ölçeği, STEM' e Yönelik Kariyer İlgi Ölçeğinden aldıkları ön-son test ortalama puanları bağımlı örneklemler t testi ile analiz edilmiş ve ön-son test ortalama puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. STEM Etkinlik dokümanlarının Temel Süreç Becerileri Analitik Rubriğiyle analizi sonucunda elde edilen veriler Friedman Testi ile Tasarım Odaklı Düşünme Süreci Analitik Rubriğinden elde edilen veriler ise tekrarlı ölçümler için tek yönlü ANOVA ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak çalışma grubundaki öğrencilerin rubriklerden aldıkları puanlar arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Araştırmanın nitel kısmından elde edilen veriler ise içerik analiziyle çözümlenmiştir. Çalışma grubundaki öğrencilerin STEM eğitimi hakkındaki düşünceleri incelendiğinde olumlu düşünceler kategorisindeki kodların toplam frekansının (f=50) daha fazla olduğu ve bu kategoride yer alan "eğlenceli olması" (f=10), "ürün yapma" (f=8), "robotik kodlamayı öğretmesi (f=6) ve "yeni şeyler öğrenmeyi sağlaması" (f=5) kodlarının yüksek frekansa sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin STEM eğitiminde grup çalışması süreci hakkındaki düşünceleri incelendiğinde olumlu düşünceler kategorisindeki kodların toplam frekansının (f=28) daha fazla olduğu ve bu kategoride yer alan "işbirliği/takım çalışması" (f=16), "grup içi iletişim" (f=6) kodlarının yüksek frekansa sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin STEM etkinliklerinin geliştirdiği becerilere ilişkin görüşleri incelendiğinde "robotik kodlama ile ilgili beceriler" kategorisindeki kodların toplam frekansının (f=16) ve "temel süreç becerileri" kategorisindeki kodların toplam frekansının (f=13) daha fazla olduğu görülmektedir. "Robotik kodlama ile ilgili beceriler" kategorisinde "kod yazma" (f=11) ve "robotik kitleri birleştirme" (f=5) yüksek frekansa sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırma kapsamında farklı nitel veri toplama araçlarıyla elde edilen verilerin birbirini destekler nitelikte olduğu da belirlenmiştir. Bu araştırmadaki nitel verilere dayanarak STEM eğitimi hakkında üçüncü sınıf öğrencilerinin genel anlamda görüşlerinin olumlu olduğu ve STEM eğitiminin öğrencilerin çeşitli becerilerini geliştirdiği söylenebilir. Araştırma sonucunda öğrencilerin STEM eğitimine yönelik genel anlamda olumlu görüşlere sahip olduklarını, günlük yaşamda STEM' i kullanmak istediklerini, STEM eğitiminin çeşitli becerilerini geliştirdiğini ve STEM alanında meslek tercihinde bulunmak istediklerini belirttikleri görülmektedir. Bu nedenle öğretmenlerin STEM eğitimi ile ilgili çeşitli uygulamalar gerçekleştirmelerinin öğrencilere katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırma ön-son test tek gruplu desene göre yürütüldüğü için deney ve kontrol gruplarının yer aldığı karşılaştırmalı çalışmalar planlanması önerilmektedir. Ayrıca araştırmanın sonuçları doğrultusunda, STEM eğitimine robotik kodlama etkinliklerinin dâhil edilmesi durumunda uygulama sürecinin daha uzun planlaması önerilmektedir.