Öğretmenlerin 21. Yüzyıl Becerilerinin Mesleki Tükenmişlik ve İş Doyumuyla İlişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADEM NEFAYAZ
Danışman: Sabri Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, ortaokul öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri ile mesleki tükenmişlik ve iş doyumu arasındaki ilişki incelenmiştir. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerindeki resmi ortaokullarda görev yapan 840 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Envanteri ve Minnesota İş Doyumu Ölçeği aracılığıyla toplanmış; t testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleriyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin 21. yüzyıl becerileri ve iş doyumu yüksek, mesleki tükenmişlikleri ise düşük düzeydedir. Cinsiyet değişkeni 21. yüzyıl becerilerinde kadınlar, iş doyumunda ise erkekler lehine anlamlı farklılık yaratırken mesleki tükenmişlikte belirleyici olmamıştır. Yaş arttıkça iş doyumu artmakta, tükenmişlik azalmaktadır. Kıdem, 21. yüzyıl becerileri ve tükenmişliğin bazı boyutlarında belirleyici iken iş doyumu üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmamaktadır. Branş, tüm değişkenlerde anlamlı farklılıklar ortaya koymuş; Teknoloji ve Tasarım ile Beden Eğitimi ve Spor branşları en olumlu, Görsel Sanatlar ve Müzik branşları ise en olumsuz uçta konumlanmıştır. Eğitim düzeyi arttıkça 21. yüzyıl becerisi algısı yükselmekte; ön lisans mezunları en düşük, yüksek lisans mezunları ise en yüksek düzeyde yer almaktadır. Evli öğretmenler tükenmişliği bekâr meslektaşlarına kıyasla daha yüksek algılarken bekâr öğretmenler içsel iş doyumunda daha yüksek puan almaktadır. Görev yapılan ilçe tüm değişkenlerde belirleyici olmuş; Çankaya ve Yenimahalle olumlu, Mamak ve Altındağ ise olumsuz uçta yer almıştır. 21. yüzyıl becerileri ile mesleki tükenmişlik arasında negatif, iş doyumu ile ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon analizleri 21. yüzyıl becerilerinin mesleki tükenmişlik ve iş doyumunun anlamlı bir yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, öğretmenlerin 21. yüzyıl becerilerinin geliştirilmesine yönelik düzenlemelerin yalnızca pedagojik niteliği değil öğretmen refahını da doğrudan etkilediğini göstermektedir. Araştırma sonuçları, eğitim politikası yapıcıları ve uygulayıcılar için öğretmen mesleki gelişimi ve refahına yönelik kanıta dayalı programların tasarlanmasına katkı sunmaktadır.