Yoğun bakımda noninvaziv ventilasyon uygulanan hastalarda prognostik skorların karşılaştırılmalı değerlendirilmesi

RUKEN ZEYDAN AKDAĞ

Yoğun bakımda noninvaziv ventilasyon uygulanan hastalarda prognostik skorların karşılaştırılmalı değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RUKEN ZEYDAN AKDAĞ

Danışman: GÜL GÜRSEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Noninvaziv mekanik ventilasyon solunum yetmezliği olan hasta grubunda güvenli ve yararlı bir tedavi olduğu kanıtlanmış olup invaziv mekanik ventilasyona gidişi azalttığı bilinmektedir. NIV uygulanan solunum yetmezliği hastalarında tedavi başarısızlığı mortaliteyi artırmakta olup, tedavi başarısını öngörmek büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla çeşitli skorlar ve eşik değerler önerilmektedir. ROX, HACOR, NEWS2, DECAF ve NIVO gibi skorlar çeşitli hasta gruplarında kullanılmakla birlikte, NIV uygulanan hipoksik veya hiperkapnik hastalarda sınırlı sayıda çalışmada değerlendirilmiştir. Özellikle NIVO ve DECAF skoru KOAH alevlenmesi olan hastalarda entübasyon ve mortaliteyi öngördüğü gösterilmiş olsa da bu skorlarların hipoksik ve/veya hiperkapnik solunum yetmezliği sebebiyle NIV yapılan hasta grubunda öngördüğüne dair yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Amaç: Yoğun bakım ünitesinde hipoksemik ve/veya hiperkapnik solunum yetmezliği nedeniyle NIV uygulanan hastalarda; ROX, HACOR, NEWS2, DECAF ve NIVO skorlarının entübasyon ihtiyacı, yoğun bakım yatış süresi, yeniden yatış ve mortaliteyi öngörmedeki rolünü araştırmak ve karşılaştırmak Yöntem: Tek merkezli prospektif yapılan çalışmaya Haziran 2023-Mayıs 2024 arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Yoğun Bakım ünitesine başvuran hiperkapnik veya hipoksik solunum yetmezliği sebebiyle NIV yapılan 101 erişkin hasta alındı. Hastaların yatışından itibaren NIV öncesi ve sonrası 1.saat,12.saat,24. saat olmak üzere 7 güne kadar ROX, HACOR, NEWS2, DECAF ve NIVO skorları hesaplandı. Bu skorların entübasyon, yoğun bakım yatış süresi, yeniden yatış ve mortalite ile ilişkisi istatistiksel olarak değerlendirildi. ROC eğrisi yapılarak eşik değerler belirlendi. Bulgular: Çalışmaya toplam 101 hasta dahil edildi. Dahil edilen hastaların ortanca yaşı 72.0 (66.0-77.0) iken %56.4'ü (n=57) kadındı. Hastaların %27.7(n=28) takipte entübe edildi, %17.8'i(n=18) takip süresince exitus oldu, %22.8inde uzamış yatış(≥14 gün)) saptandı ve eksitus olan hastalar dışlandıktan sonra hastaların %19.3(n=16) sında yeniden yatış görüldü. Entübe olan hastalarda yoğun bakım ve hastane yatış süreleri, APACHE-II skoru, NIV öncesi CRP, prokalsitonin ve pro- BNP düzeyleri ile birlikte HACOR, NIVO, DECAF ve NEWS2 skorlarının farklı zaman dilimlerindeki ölçümleri (1. saat, 12. saat, 1.-7. gün) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek idi (p<0.05). Ayrıca birinci saat skorlarında ise ROX (OR:0.85, %95 GA 0.74-0.99, p=0.03), HACOR (OR:1.22, %95 GA 1.05-1.42, p=0.01), NEWS2 (OR:1.33, %95 GA 1.04-1.70, p=0.02) ve NIVO (OR:1.44, %95 GA 1.05-1.96, p=0.02) entübasyon için bağımsız risk faktörü olarak saptandı. Eksitus görülen grupta yoğun bakım yatış süresi, APACHE-II skoru, NIV öncesi CRP, prokalsitonin, proBNP düzeyleri ile NIV öncesi bakılan HACOR, NIVO ve DECAF skorlarının anlamlı şekilde daha yüksek saptandı. Eksitus durumunu öngörmede en yüksek sensitivite oranları 1. saat DECAF, 12. saat NIVO skoru, 12. saat DECAF skoru ve skorundaydı (%83.3, %84.6, %84.6, , sırasıyla). En yüksek spesifisite oranları NIV öncesi NIVO skoru, 1. saat NIVO skoru ve NIV öncesi DECAF skorundaydı (%85.1, %78.3, %73.5, sırasıyla). En yüksek doğruluk oranları ise NIV öncesi NIVO skoru, 1. saat NIVO skoru ve NIV öncesi DECAF skorundaydı (%82.8, %76.2, %72.3, sırasıyla). Uzamış yoğun bakım yatışını öngörmede en yüksek AUC (%0.792), doğruluk oranı (%62.5) ve negatif prediktif değer (%92.7) 1. gün NIVO skoru ile elde edildi. NIVO skoru 1,saat,12. saat ve 1.günde uzamış yoğun bakım yatışı için bağımsız risk faktörü olarak saptandı. Yeniden yatış durumunu öngören 1. saat NEWS2 skoru için yapılan ROC analiziyle eşik değer 4.5 olarak belirlenirken bu eşik değere göre hesaplanan sensitivite %81.3, spesifisite %48.2 ve doğruluk %53.5'tu. 1. saat NEWS2 skoru yeniden yatış için bağımsız risk faktörü olarak saptandı. Sonuç: Solunum yetmezliği sebebiyle NIV uygulanan hastalarda skorlama sistemlerini kullanmak klinisyene hastanın takibinde yardımcı olmaktadır. ROX, HACOR, NIVO, DECAF skoru entübasyonu öngörmede yararlı iken, NIVO ve DECAF skoru mortaliteyi öngörmektedir. NIVO skoru uzamış yatışı öngören tek skordur.NEWS2 skoru yeniden yatışı öngörmekte olup taburculuk kararında hekime yardımcı bir skor olarak öne çıkmıştır.