İnek sütü proteini alerjisi tanılı bebeklerde eliminasyon diyetinin büyüme ve beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MENŞURE NUR ÇELİK
Danışman: Eda Köksal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşamın ilk yılında en çok karşılaşılan besin alerjisi olan inek sütü proteini alerjisi (İSPA); iyi bir prognoza sahip olup, etkilenen bebeklerin ~%30-50'sinde bebekler bir yaşına geldiklerinde tolerans sağlanmaktadır. İSPA yönetiminde temel tedavi, inek sütü proteini kaynaklarının diyetten elimine edilmesidir. Bu çalışma; İSPA tanılı bebeklerde; eliminasyon diyetinin bebeğin büyüme, beslenme durumu ve klinik semptomları üzerine etkisininin değerlendirilmesi amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Pediatrik alerji uzmanı tarafından İSPA tanısı konulan 17-26 haftalık 13 bebek ile sağlıklı 17-26 haftalık 22 bebek ve anneleri üzerinde yürütülmüştür. Çalışmanın başlangıcında, çalışmaya alındıktan 1 ay sonra, yaşamlarının 9.ayında ve 12.ayında olmak üzere bebekler ve anneleri ile 4 defa görüşülmüştür. Araştırma kapsamında bebeklerin ve annelerin genel özellikleri, sağlık öyküleri bir anket formu yardımıyla sorgulanmış, hem anneden hem de bebekten besin tüketim durumlarının değerlendirilmesi için üç günlük besin tüketim kayıtları istenmiş ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi için antropometrik ölçümleri alınmıştır. Bebeklerin klinik semptomları İnek Sütü ile İlişkili Semptom Skoru (CoMiSS) kullanılarak değerlendirilmiştir. Buna göre; çalışmanın başlangıcında, 1.kontrolde ve çalışmanın sonunda İSPA grubunda yer alan bebeklerin yaşa göre vücut ağırlığı ve boya göre vücut ağırlığı z skorları kontrol grubunda yer alan bebeklere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p 0,05). Bebeklerin dört haftalık eliminasyon diyeti sonrası vücut ağırlığı artışları kontrol grubuna kıyasla daha düşük (p 0,05). İSPA'lı bebeklerde CoMiSS skoru eliminasyon diyeti sonrasında azalmış ve sağlıklı grup ile benzer bulunmuştur (p>0,05). Eliminasyon diyeti sırasında ve sonrasında hasta gruptaki bebeklerin kontrol gurubuna göre protein (g) alımları daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Ek olarak, bebeklerin eliminasyon diyeti sırasında ve sonrasında B2 vitamini (mg), kalsiyum (mg) ve fosfor (mg) alımları İSPA grubunda kontrol grubundan istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha düşük olmuştur (p<0,05). Sonuç olarak; eliminasyon diyetlerinin bebeğe ve anneye uygun şekilde planlanıp yürütülmesinin büyüme ve beslenme durumu üzerine olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir.