Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ceyda SARPER ERKILIÇ
Danışman: Ayten Şentürk Erenel
Özet:
Bu araştırma, bebek masajı eğitimi verilen anneler tarafından yapılan bebek masajının postpartum depresyon ve maternal bağlanma üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Araştırma Ankara ilinde yer alan özel bir hastanenin doğum sonu servisinde uygulanmıştır. Örnekleme müdahale grubunda 35, kontrol grubunda 35 olmak üzere 70 anne ve bebek çifti dahil edilmiştir. Veriler Aralık 2022 - Temmuz 2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma verileri Anne ve Bebeği Tanıtıcı Bilgiler Formu, Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ) ve Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ) kullanılarak toplanmıştır. Annelere postpartum 14. günde Anne ve Bebeği Tanıtıcı Bilgiler Formu ve EPDÖ uygulanmıştır. EPDÖ puanı 13’ün altında olanlar rastgele sayı tablosu yöntemi ile randomize şekilde müdahale ve kontrol grubuna atanmıştır. Müdahale grubunda yer alan annelere postpartum 15-17. günlerde başlayarak, Uluslararası Bebek Masajı Derneği (IAIM)’nin geliştirdiği bebek masajı eğitim programı uygulanmıştır. Eğitim beş hafta boyunca, haftada bir gün üç anne-bebek çifti ile grup halinde yüz yüze uygulamalı olarak verilmiştir. Eğitim sürecinde annelerin öğrendiği masaj hareketlerini haftada en az üç kez bebeklerine uygulamaları istenmiştir. Kontrol grubundaki annelere hastanede verilen rutin bakım dışında herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Müdahale grubundaki annelerin bebek masajı eğitimlerini tamamlamalarının ardından posptartum 6. haftanın sonunda her iki gruba EPDÖ ve MBÖ uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Witney U, ki kare, t testi ve Cohen’s d kullanılmıştır. Yapılan analizlerde müdahale ve kontrol grupları arasında EPDÖ puan ortalamaları (6,46±3,82; 6,60±4,17; p>0.05) bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. MBÖ puan ortalamalarında ise müdahale ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark bulunmuş (96,37±6,95; 100,09±3,16; p<0,05) ve kontrol grubunda yer alan annelerin maternal bağlanma puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, bebek masajı eğitimi verilen anneler tarafından uygulanan bebek masajının annelerin EPDÖ puanları üzerinde anlamlı bir etki yaratmadığı, MBÖ puanları üzerinde kontrol grubu lehine anlamlı bir fark oluştuğu belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları doğrultusunda, bebek masajı eğitiminin annelerin depresyon ve bağlanma sürecine etkisini daha ayrıntılı inceleyen, farklı örneklem grupları ve uzun vadeli takip çalışmalarını içeren ileri araştırmaların yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler : Bebek, Masaj, Doğum sonrası depresyon, Bağlanma, Hemşirelik