Ankara ilindeki iki kamu hastenesinde çalışan sağlık personelinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİN KARATAŞ
Danışman: SEÇİL ÖZKAN
Özet:-93- 7. ÖZET Tükenmişlik, insan ilişkilerinin yoğun olduğu, insanlarla yüz yüze ilişki gerektiren mesleklerde (sağlık personeli, öğretmenler, yöneticiler gibi) çalışan bireylerin işleri gereği karşılaştıkları insanlara karşı duyarsızlaşmaları, duyusal yönden kendilerini tükenmiş hissetmeleri ve kişisel başarı ve yeterlilik duygularında azalma olarak kendini gösteren bir olgudur. Bu çalışmada, Ankara ilinde bulunan iki kamu hastanesinde görev yapan sağlık personelinin tükenmişlik yönünden incelenmesi, bazı sosyo-demografik değişkenlerin, tükenmişliğin alt boyutları (duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşme hissi) ile olan ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya bu iki hastanede çalışan 322 sağlık personelinden; 67 doktor, 18 sağlık idarecisi ve yüksek hemşire, 53 sağlık teknisyeni, 98 hemşire ve ebe, 23 eczacı, diyetisyen, fizyoterapist, psikolog gibi diğer sağlık personeli olmak üzere toplam 259 (%80,4) sağlık personeli katılmıştır. Çalışmada, katılımcılar tarafından doldurulan, demografik özelliklere ait bilgiler ile çalışanın iş ortamı ve kendi çalışma şartlarına yönelik değerlendirmelerini içeren anket sorularının bulunduğu "sosyo-demografik anket formu" ve Maslach Tükenmişlik ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılanlar tarafında gözlem altında doldurulan anket formu ve Maslach Tükenmişlik ölçeğinden elde edilen veriler SSPS.11 programına girilerek tanımlayıcı istatistikleri yapılmış, verilerin değerlendirilmesinde iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi (t testi), varyans analizleri [tek yönlü varyans analizi(ANOVA)] ve Pearson korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır.-94- Araştırmaya katılanların, medeni durumu, sahip oldukları çocuk sayısı, çalıştığı kurumdaki hizmet süresi ve hizmet verilen hasta sayısı ile tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Kadınların duygusal tükenme puanlarının daha yüksek, kişisel başarı puanlarının ise daha düşük olduğu, ileri yaş grubunun (45 ve üstü yaş) duygusal tükenme düzeylerinin daha düşük, kişisel başarı düzeylerinin ise yüksek olduğu, hemşire ve ebe meslek grubundaki kişilerin duygusal tükenme düzeylerinin daha yüksek olduğu, eczacı, diyetisyen, psikolog gibi diğer grup meslek grubundaki kişilerin ise duygusal tükenmeyi hemşire/ebe ve doktorlara göre daha az yaşadıkları, idari bölümlerde görev yapan sağlık personelinin duygusal tükenme düzeylerinin kliniklerde ve acil serviste görev yapanlara göre daha düşük olduğu, yüksek okul mezunlarının tükenmişliği, lise ve üniversite mezunlarına göre daha fazla yaşadıkları, ileri yaşta ve toplam hizmet süresi fazla olanlarda duyarsızlaşma puanlarının azaldığı, kişisel başarı düzeylerinin ise arttığı belirlenmiştir. Çalışma şekline, hizmet verilen hasta sayısına, hasta ile ilgilenme süresine, iş arkadaşlarıyla ve aileleriyle olan ilişkilerine, çalışma koşullarına, işin manevi tatminine, iş ortamında karşılaşılan sorunların özel hayatı, aile ilişkileri ve uyku düzenini etkilemesine, kendine zaman ayırabilmelerine ve aylık gelirlerine yönelik olarak yaptıkları değerlendirmelere göre tükenmişlik düzeylerinin etkilendiği görülmüştür. Sağlık sektörü gibi insan ilişkilerinin yoğun olduğu hizmet sektörlerinde kalite ve verimlilik düzeyinin arttırılması, gerek hizmet sunan gerekse hizmeti alan kişilerin memnuniyetinin sağlanması amacıyla benzer çalışmaların yapılması ve yapılan çalışma sonuçlarının kurumsal düzenlemelerde, çalışma koşullarına ilişkin yapılacak iyileştirme ve geliştirmelerde ve benzer uygulamalarda faydalanılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.