Bakır ve titanyum ilaveli NiTi şekil bellekli alaşımlarının toz metalurjisi yöntemi ile üretilebilirliğinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NACİ ARDA TANIŞ

Danışman: BÜLENT BOSTAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

NiTi alaşımları eşsiz şekil hafıza ve süperelastik özelliklerinin yanında korozyon dirençleri ve çok iyi biyouyumluluk sayesinde başta medikal olmak üzere otomotiv, savunma ve uzay ve havacılık gibi alanlarda ün kazanmıştır. Ülkemizde ileri teknolojik parçaların üretilebilirliğinin gelişmiş ülkelere nazaran zayıf olması NiTi alaşımlarının da ekonomik olarak araştırılmasını da geri plana atmıştır. Ni ve Ti elementlerinin yüksek erime sıcaklıkları bu elementlerinin alaşımlarının döküm ile üretimini enerji sarfiyatının katlanmasından dolayı ekonomik olarak üretilmesine engel teşkil etmektedir. Bundan dolayı NiTi alaşımların toz metalürjisi tekniği ile üretiminin daha ekonomik olacağı ve alaşım özelliklerine üretim sırasında müdahale edilebilmesinden dolayı daha avantajlı kılmaktadır. Bu çalışmada, şekil hafıza özelliği gösteren ön alaşımlı NiTi tozlarına, %1 Ti ilave edilmiş tozlar tüplere konularak turbola ve planetary de karıştırılmıştır. NiTi numuneleri ve %6 Cu ilave edilmiş NiTi numuneleri hazırlanmıştır. Hazırlanan numunelerin kimyasal kompozisyonlarına göre preslenebilme özellikleri ham yoğunlukları hesaplanmıştır. Sonrasında preslenen numuneler 900°C ve 1050°C sıcaklıklar da 60, 180 ve 300 dakika sinterleme sürelerinde 6 farklı parametrede sinterlenmiş ve sonrası numunelerin yoğunlukları alınarak gözeneklilik oranları hesaplanmıştır. Optik mikroskop incelemelerinde taneler arasındaki bağ oluşumlarına ve elementlerin yoğunluklarına bağlı olarak oluşan faz değişimleri kontrast farklılıkları ile tespit edilmiştir. Kontrast farklılıkları SEM ve çizgisel EDS uygulamaları ile elementel düzeyde sinterleme sırasında difüzyona bağlı oluşan değişimler saptanmıştır. Ölçülen vickers sertlik değerleri ile numunelerin kimysal komposizyonlarına bağlı olarak sertliklerde farklılıklar olduğu saptanmıştır. Ti ilave edilen numunelerde sertliğin arttığı tespit edilmiştir. Sinterlenen numunelerin XRD analizlerinde şekil bellek etkisi için gerekli olan östenitik (B2), martenzitik (B19') ve Ni4Ti3 gibi fazlarının oluştuğu tespit edilmiştir.