Çocuk dergilerinde söz varlığının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESİBE DENİZ TEKİN
Danışman: Pınar Bulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanlar duygularını, düşüncelerini, istek ve ihtiyaçlarını dil aracılığıyla ifade ederler. Dilin en temel birimi kelimedir. Bir dilde bulunan kelimelerin bütünü ise söz varlığını oluşturur. Birey kullandığı dilin tüm söz varlığına sahip olamaz. Ancak çocukluktan itibaren aile, okul, sosyal çevre, kitle iletişim araçları ve çocuk edebiyatı ürünleri aracılığıyla söz varlığı geliştirilebilir. Bu bağlamda okul, aile ve çevrede kullanılan dilde, özellikle çocuk edebiyatı ürünlerinde söz varlığının zengin olması oldukça önemlidir. Bu ürünler sayesinde çocuk, kelime hazinesini geliştirir. Kolay ulaşılabilir olan çocuk dergileri çocuk edebiyatı yazınında önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada ilkokul öğrencilerinin görüşlerine dayalı olarak belirlenen çocuk dergilerinde yer alan söz varlığı unsurlarını, kelime kullanım sıklığına göre tespit etmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda sosyo - ekonomik düzeyi yüksek, orta ve düşük olan üç farklı ilkokulda 3. ve 4. sınıf öğrencilerine okudukları, beğendikleri, abone oldukları dergiler sorularak araştırmanın çalışma grubu oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubu ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. TRT Çocuk, Bilim Çocuk, Minika Go, Minika Çocuk ve Meraklı Minik dergilerinin güncel üçer sayısı araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden tarama modelinde desenlenmiştir. Veriler doküman incelemesi yöntemiyle elde edilmiştir. Verilerin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada söz varlığı unsurları atasözleri, deyimler, ikilemeler, kalıp sözler, terimler ve özel adlar kategorilerinde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda en fazla söz varlığı unsurunun Bilim Çocuk dergisinde (f: 7078), en az söz varlığı unsurunun Meraklı Minik dergisinde (f: 786) kullanıldığı tespit edilmiştir. İncelenen dergilerde en az kullanılan söz varlığı unsurunun atasözleri olduğu görülmüştür. TRT Çocuk dergisinin ve Bilim Çocuk dergisinin birer sayısında yalnızca birer tane atasözü kullanılmıştır. En fazla deyim Bilim Çocuk dergisinde (f: 327), en az deyim Minika Çocuk dergisinde (f: 25) kullanılmıştır. En fazla ikileme Bilim Çocuk dergisinde (f: 77), en az ikileme Minika Çocuk dergisinde (f: 10) kullanılmıştır. En fazla kalıp söz TRT Çocuk (f: 48) dergisinde, en az kalıp söz Meraklı Minik (f: 10) dergisinde bulunmaktadır. İncelenen dergilerde en fazla kullanılan söz varlığı unsurunun terimler olduğu tespit edilmiştir. En fazla terim Bilim Çocuk dergisinde (f: 5568), en az terim Meraklı Minik dergisinde (f: 688) kullanılmıştır. Çocuk dergilerinde terimlerden sonra en fazla kullanılan söz varlığı unsuru özel adlardır. En fazla özel ad Bilim Çocuk (f: 1077) dergisinde, en az özel ad Meraklı Minik (f: 43) dergisinde bulunmaktadır. Araştırma kapsamında incelenen çocuk dergilerinde atasözleri, deyimler ve kalıp sözlerin diğer söz varlığı unsurlarına göre daha az kullanıldığı görülmüştür.