Okul müdürlerinin öğrenme merkezli liderlik davranışları ile öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasındaki ilişkide psikolojik sermaye ve lider üye etkileşiminin rollerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK TUTKUN
Danışman: Onur Erdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, okul müdürlerinin öğrenme merkezli liderlik davranışları ile öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin aracılık rolünü ve lider üye etkileşiminin düzenleyicilik rolünü belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama deseninde bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini Tokat iline bağlı ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan toplam 503 öğretmen oluşturmuştur. Örneklemin belirlenmesinde ise tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği, Öğretmen Öğretim Uygulamaları Ölçeği, Lider Üye Etkileşimi Ölçeği, Umut Ölçeği, Akademik İyimserlik Ölçeği, Öğretmen Öz Yeterliği Ölçeği ve Dayanıklılık Ölçeği kullanılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizinde doğrulanan faktör yapıları, yapısal eşitlik modellemesinde gizil ölçümler olarak konumlandırılmıştır. Elde edilen bulguların analizi aşamasında ikili ilişkilerin tespit edilmesinde, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı; doğrudan ve dolaylı yordayıcılıkların belirlenmesinde ise yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde model içerisinde yer alan değişkenler arasındaki tüm ikili ilişkilerin pozitif yönlü ve anlamlı olduğu görülmüştür. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarımız öğretmenlerin umut, akademik iyimserlik, öz yeterlik ve dayanıklılıklarının öğretimsel uygulamalarını pozitif yönlü ve anlamlı şekilde etkilediğini göstermiştir. Öğrenme merkezli liderlik de hem öğretmenlerin umut, akademik iyimserlik, öz yeterlik ve dayanıklılıkları hem de öğretimsel uygulamaları ile anlamlı ve pozitif biçimde ilişkilidir. Benzer şekilde öğrenme merkezli liderlik ile öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasındaki ilişkide umut, akademik iyimserlik, öz yeterlik ve dayanıklılığın aracı rolü de pozitif ve anlamlı bulunmuştur. Ayrıca bu ilişki ağı içerisinde lider üye etkileşiminin öğretmenlerin umut, akademik iyimserlik, öz yeterlik ve dayanıklılığı üzerindeki doğrudan ve öğretimsel uygulamaları üzerindeki dolaylı düzenleyici rolü de anlamlı bulunmuştur. Ek olarak öğretimsel uygulamaların cinsiyet, yaş, okul türü ve mesleki kıdem gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği de ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen sonuçlar alan yazınındaki benzer araştırmalarla karşılaştırılarak tartışılmış; karar alıcılar, uygulayıcılar ve araştırmacılar için okul müdürlerinin öğrenme merkezli liderlik becerilerini geliştirmeye yönelik mesleki eğitim programlarının güçlendirilmesi, öğretmenlerin psikolojik sermayelerini artıran uygulamaların desteklenmesi ile lider üye etkileşimi düzeyini yükselten işbirlikçi ve şeffaf okul iklimlerinin teşvik edilmesi önerilmiştir. Ayrıca öğretimsel uygulamalara ilişkin algıları farklılaşan öğretmen gruplarına yönelik hedeflenmiş hizmet içi eğitimlerin planlanması, modelin farklı kültürel bağlamlarda, karma yöntemler ile okul temelli olarak yeniden test edilmesi ve modelin örgütsel adalet, okul iklimi, tükenmişlik ve iş yükü gibi farklı aracı ve düzenleyici değişkenlerle yeniden modellenmesi gibi önerilerde bulunulmuştur.