Matematik başarısını etkileyen faktörlerin çok düzeyli modellemeyle incelenmesi: TIMMS 2023 Türkiye dördüncü sınıf örneklemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESRİN SOYTEKİN
Danışman: DİLARA BAKAN KALAYCIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, TIMSS 2023 Türkiye örnekleminde yer alan ve dördüncü sınıf düzeyinde değerlendirilen beşinci sınıf öğrencilerinin matematik başarılarını etkileyen bireysel ve okul düzeyindeki faktörler çok düzeyli modelleme yaklaşımıyla incelenmiştir. Araştırmada, öğrencilerin matematik başarılarındaki farklılıkların ne ölçüde bireysel özelliklerden ve okul kaynaklı etmenlerden kaynaklandığı belirlenmiş, bu doğrultuda koşulsuz model ile okullar arası başarı farkları değerlendirilmiş, ardından öğrenci ve okul düzeyindeki değişkenler modele dâhil edilmiştir. Bulgular, matematik başarısındaki farklılıkların büyük ölçüde bireysel öğrenci özellikleriyle ilişkili olduğunu, ancak okullar arasında da anlamlı düzeyde başarı farklılıkları bulunduğunu göstermiştir. Öğrenci düzeyinde yapılan analizler sonucunda devamsızlık durumu, evdeki öğrenme kaynakları ve okul öncesi eğitime katılımın matematik başarısını anlamlı biçimde yordadığı, cinsiyet değişkeninin ise anlamlı bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Devamsızlığın artmasının başarıyı olumsuz etkilediği, evdeki öğrenme kaynaklarının ve okul öncesi eğitime katılımın ise başarıyı desteklediği görülmüştür. Okul düzeyinde incelenen değişkenler arasında yalnızca okulun akademik başarıya verdiği önemin öğrencilerin matematik başarısı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmış, matematik kaynak yetersizliği, veli katılımı ve okul disiplin düzeyi değişkenlerinin doğrudan bir etki göstermediği belirlenmiştir. Öğrenci ve okul düzeyindeki anlamlı değişkenlerin birlikte ele alınmasıyla okullar arası başarı farklarının önemli bir bölümünün açıklandığı görülmüştür. Genel olarak elde edilen bulgular, dördüncü sınıf düzeyinde matematik başarısının hem bireysel hem de okul düzeyindeki faktörlerin ortak etkisiyle şekillendiğini ve bu tür verilerin incelenmesinde çok düzeyli modelleme yaklaşımlarının uygun ve gerekli olduğunu göstermektedir.