Allojeneik kök hücre nakli yapılan hastalarda immünsupresif tedavinin relaps, sağkalım ve toksisite ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİSA AKIN YETKİN
Danışman: Zeynep Arzu Yegin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Allojeneik kök hücre nakli (AKHN) birçok hematolojik hastalığın tedavisinde kullanılan etkin bir yöntemdir. Bu çalışmada, AKHN yapılan hastalarda, temelde graft versus host hastalığını (GvHH) önlemek için kullanılan immünsupresif tedavi tipinin ve süresinin relaps, sağkalım ve toksisite ile ilişkisinin aydınlatılması amaçlandı. Allojeneik KHN yapılmış 300 hastanın [ortanca yaş: 37(15-71) yıl, E/K: 194/106] dosyası geriye dönük incelendi. Nakil sonrası ortanca siklosporin A (CsA) kullanım süresi 200(6-1830) gün, mikofenolat mofetil (MMF) kullanım süresi 62.5(10-1825) gündü. Toplam 137 hastaya (%45.7) akut/kronik GvHH nedeniyle ortanca 90(5-540) gün süreyle kortikosteroid (KS) tedavisi uygulandı. Nakil sonrası yüksek doz siklofosfamid (Cy) 32 hastaya (%10.7), anti timosit globülin (ATG) 40 hastaya (%13.3) uygulandı. Toplam 219 hastada (%73) GvHH profilaksisi olarak CSA- metotreksat (Mtx), 81 hastada (%27) CSA-MMF kombinasyonu kullanıldı. Siklosporin A ve Mtx alan hastalarda, CsA ve MMF alan hastalara göre, toplam sağkalım (OS) olasılığı anlamlı yüksek (%54.1 vs %24.3; p=0.006), 5-yıllık relaps dışı mortalite (NRM) olasılığı anlamlı düşüktü (%52 vs %73.5; p=0.005). 182 günden uzun süre CsA alan hastalarda OS (%59.4 vs %33.2; p<0.001) ve ilerlemesiz sağkalım (PFS) olasılığı (%79.8 vs %53.3; p<0.001) anlamlı yüksek, 5-yıllık NRM olasılığı anlamlı düşük (%44.9 vs %65.2; p=0.005) saptandı. Mikofenolat mofetil kullanılmayan hastalarda OS [1479(26–5823) vs 764.5(42–5370) gün; p=0.005] ve PFS süresinin [1320(26-5823) gün vs 730(42-5370) gün; p=0.023] anlamlı uzun, 5-yıllık NRM olasılığının anlamlı düşük (%52.6 vs %71.2; p=0.029) olduğu gösterildi. Kortikosteroid kullanılan hastalarda kullanılmayanlara kıyasla OS olasılığı anlamlı düşük (%41.6 vs %56; p=0.006), 5-yıllık NRM olasılığı anlamlı yüksek (%71.7 vs %42.2; p=0.002) saptandı. GvHH profilaksisinde kullanılan farklı ajanların GvHH, sağkalım ve mortalite üzerine doğrudan ve bağımsız etkilerini gösteren karşılaştırmalı çalışmalar bulunmaktadır. Siklosporin ve Mtx kombinasyonu GvHH'nin profilaksisi için standart bir uygulama olmakla birlikte mukozit, gecikmiş engraftman ve hepatotoksisite gibi istenmeyen yan etkilere neden olabilmektedir. Mikofenolat mofetil kullanımının özellikle ikincil malignite gelişimi yönünden riskli olabileceği bilinmektedir. Uzun süreli steroid kullanımının AKHN yapılan hastalarda prognoz üzerine olan olumsuz etkileri gösterilmiştir. Bu çalışmada, CsA-Mtx kombinasyonunun CsA-MMF ile kıyaslandığında sağkalım ve mortalite açısından anlamlı üstün olduğu gösterilmiştir.