Derin kazılarda 2B ve 3B sonlu elamanlar yöntemleri ile elde edilen sonuçların karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKSU TUNÇ

Danışman: Seyhan Firat

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kentsel nüfusun hızla artması ulaşım kaynaklarını yetersiz kılmakta, ulaşım için kullanılan otopark ve arazilerin eksikliği nedeniyle de geleneksel ulaşım yöntemleri artık uygulanamamaktadır. Bu nedenler, yoğun nüfuslu kentsel alanlarda derin kazıları kaçınılmaz hale getirmiştir. Kazıdan kaynaklı hareketlerin ve zemin deplasmanlarını tahmin etmek için ampirik yöntemlerin yanı sıra sayısal analizler yapılarak sonuçlar dikkate alınmalıdır. Bu kazıların yapıldığı alanların şehir içi olması mevcut yapı etkileşimini de beraberinde getirmektedir. Kazı duvarlarının deformasyonu veya hareketi, bu elemanlara etkiyen maksimum momentler ve kesme kuvvetleri ile yatay destek elemanı olarak kullanılan strut elemanlarının derin kazılar için en kritik tasarım parametreleri olduğu bilinmektedir. Derin kazıların davranışını anlamak için çalışmalar çeşitlendirilmeli ve bu parametreler üzerindeki etkiler geliştirilmelidir. Mevcutta yapılan bu kazıların numerik olarak modellenmesi gerçekte karşılaşılma olasılığında alınacak olan önlemlerin artırılmasında ve davranışın belirlenebilmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu çalışma, sonlu elemanlar yöntemini temel hesap metodolojisi olarak kabul eden 2B ve 3B analiz yaparak sonuçlarının irdelenmesi ile iki durumun aralarındaki oransal farklılıkların tespit edilmesini amaçlamaktadır. Elde edilen sonuçlar ışığında iki boyutlu modelleme yapılmasının, hızlı sonuç alma ve gerçek sonuçlara yakınsayan çözümlere ulaşmayı sağlayacaktır. Çalışma kapsamında bir bölge seçilerek zemin idealize edilerek geoteknik parametreleri belirlenmiştir. Elde edilen parametre seti doğrultusunda sonlu elemanlar yöntemi tabanlı çalışan Plaxis2D ve Plaxis3D ile modeller oluşturulmuştur. Derin kazı durumu geçici kazı senaryosunda olup kazı aşamaları gerçeğe uygun modellenmiştir. Modelleme sonucunda elde edilen kazıklara ait deplasman ve kesit tesirleri özetlenerek 2B ve 3B analiz sonuçları arasındaki oransal farklar tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlarda düşey destek elemanında ve çevre yapı oturma değerlendirmelerinde 3B modellemenin pozitif etkisi görülürken, iç destek sisteminde (kuşak kirişlerinde) ve çelik strut elemanlarda bu etki elde edilememiş sonuçların 2B ve 3B analizlerinde kısmi değişiklikler ortaya çıkardığı görülmüştür.