İşlevsel ve fonksiyonel gıdaların geliştirilmesinde kullanılabilecek geniş sıcaklık ve pH aralığında aktif mikrobiyal kaynaklı ekstrasellüler rekombinant pektat liyaz

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA BEKLİ

Danışman: Belma Aslım

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Pektik maddeler yüksek bitkilerin hücre duvarlarından ekstrakte edilen başlıca kompleks heteropolisakkaritlerdir. Pektik maddelere etki eden ve kısaca pektik enzimler denilen grupta çok sayıda enzim yer almaktadır. Biyoteknolojik uygulamalarda kullanılabilecek, farklı koşullarda yüksek aktivite gösterebilecek yeni enzimlerin bulunmasına ihtiyaç vardır. Bu çalışmada 7 bakteri ve 5 maya türü taranmıştır. Yüksek PEL aktivitesine sahip bakteri türlerinin moleküler düzeyde tanımlanması yapılarak doğrulanmıştır. PEL enziminin optimizasyon çalışmalarına göre optimum koşulları tespit edilmiştir. En yüksek Pektat Liyaz Enzim (PEL) aktivitesine sahip olan B. amyloliquefaciens BS6 suşundan elde edilen gen bölgesi ( ̴1600 bp ) belirlenmiş olup, Pet-20b(+) vektörüne klonlaması yapılarak Escherichia coli BL 21 (D3) suşuna aktarımı yapılmıştır. Klonlama sonrası elde edilen rekombinant PEL BS6 (RPEL BS6) enziminin karakterizasyon çalışmaları sonrasında 0,5 mM CaCI2 en yüksek aktivite (49,8 Units/mg) göstermiş olup, 15-90˚C sıcaklık aralığında ve 4,0-14,0 pH aralığında aktivitesini yüksek ölçüde korumuştur (p<0,01). 18 aylık depolama stabilitesi kontrol edilmiş ve aktivitesini % 98 oranında koruduğu gözlenmiştir (p<0,01). Molekül ağırlığı ise western ile 65,75 kDa olarak tespit edilmiştir. PEL BS6 geni ile termostabil PEL genleri hizalanmış, gen kalıntılarının olduğu bölgeler ve Ca+2 bağlanma bölgeleri gösterilmiştir(Clustal W). Elde edilen RPEL BS6 enzimi ile portakal ve elma suyunda kısa sürede etkin berraklaştırma başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. B. amyloliquefaciens (BS6)'den elde edilen RPEL BS6, özellikleri bakımından literatürdekiler ile farklılık göstermiştir. Bu enzim termostabil, termotolerant ve pH tölerant özelliği bakımından ve moleküler özellikleri ile de değerlendirildiğinde yeni bir enzim bulunmuştur. RPEL BS6 enzimi, farklı koşullarda yüksek aktivite göstermesi ve bunu koruması nedeniyle farklı endüstri alanlarında başarı ile kullanımı mümkün olabileceği gibi, bu enzimi kullanarak farklı fonksiyonel gıdalar geliştirmekte mümkün olabilecektir. PEL BS6 enziminin rekombinant olarak elde edilmiş olması ve raf ömrünün uzun olması ticari kullanım potansiyelini daha da güçlendirmiştir.