Okulda lider-üye etkileşimi, sosyal ağlar ve öğretmenlerin iyi oluşları ile profesyonel öğrenme toplulukları arasındaki ilişkinin incelenmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SHAHLA IBİSHOVA

Danışman: Türker Kurt

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, öğretmenlerin okulda lider-üye etkileşimi, sosyal ağ eğilimleri, öğretmen iyi oluşu ve profesyonel öğrenme topluluğu algıları arasındaki ilişkileri açıklamaya yönelik olarak geliştirilen bir yapısal model test edilmiştir. Oluşturulan modelde lider- üye etkileşimi ile profesyonel öğrenme toplulukları arasındaki ilişki ve bu lişkide öğretmelerin sosyal ağ eğilimleri ile profesyonel iyi oluş algılarının arıcılık durumu incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli temel alınarak geliştirilen bir yapısal eşitlik modeli çalışmasıdır. Araştırmada lider-üye etkileşimi ölçeği, sosyal ağ eğilimi ölçeği, öğretmen iyi oluş ölçeği ve profesyonel öğrenme topluluğu ölçekleri kullanılmıştır. Öğretmen İyi Oluş Ölçeği bu çalışmada Türkçeye uyarlanmış olup, diğer üç ölçek daha önce Türkçeye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri doğrulanmış araçlardır. Uyarlaması yapılan ölçeklere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve güvenirlik analizi uygulanmıştır. Öğretmen İyi Oluş Ölçeği için ise Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), DFA ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ölçeklerin ön uygulamaları ve geçerlik-güvenirlik çalışmaları, 255 katılımcıdan oluşan bir örneklem grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemi, 2023-2024 öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerindeki ortaokullarda görev yapan 560 öğretmenden oluşmaktadır. Yapılan Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizi sonucunda, araştırma kapsamında geliştirilen modelin doğrulandığı belirlenmiştir. Buna göre, lider-üye etkileşiminin hem sosyal ağ eğilimlerini hem de öğretmen iyi oluşunu anlamlı düzeyde yordadığı ve bu üç yapının profesyonel öğrenme topluluğu algılarını doğrudan etkilediği görülmüştür. Profesyonel öğrenme topluluğu algıları, yalnızca liderlik etkisiyle değil, aynı zamanda sosyal ağlar ve iyi oluşla da şekillenmektedir. Öğretmenlerin kolektif öğrenme ortamlarının gelişmesinde hem yapısal desteklerin hem de ilişkisel süreçlerin belirleyici rol oynadığı anlaşılmaktadır.