İshalli olgularda moleküler yöntemlerle microsporidia karakterizasyonu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA YAVUZ
Danışman: FUNDA DOĞRUMAN AL
Özet:İshalli Olgularda Moleküler Yöntemlerle Microsporidia Karakterizasyonu Bu çalışma ishalli (n=165) ve ishalsiz (n=185) toplam 350 hastaya ait dışkı örneğinde Microsporidia prevalansının belirlenmesi ile cins ve tür tanımlamasının moleküler yöntemlerle gerçekleştirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm dışkı örnekleri, serum fizyolojik, Lugol, formol etil asetat konsantrasyon, Uvitex 2B ve modifiye trikrom boyama yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen 350 dışkı örneği Uvitex 2B ve modifiye trikrom boyama yöntemleriyle incelenmiş, boyama yöntemlerinin en az birisi ile pozitif veya şüpheli olarak değerlendirilen 200 örnek RT-PCR yöntemi ile değerlendirilmiştir. RT-PCR analizlerinde Encephalitozoon spp. pozitifliği 73 örnekte (%36,5) saptanmış, Enterocytozoon bieneusi ise hiçbir örnekte tespit edilememiştir. Ortalama Ct değerlerinin yüksek seyretmesi (≈34,9), örneklerdeki hedef DNA miktarının düşük düzeyde olduğunu göstermiştir. Internal Transcribed Spacer (ITS) bölgesini hedefleyen nested PCR ile tür düzeyinde yapılan tanımlamada 18 örnek pozitif bulunmuş; bunların 10'u E. intestinalis, beşii E. cuniculi ve üçü E. hellem olarak belirlenmiştir. RT-PCR ile Encephalitozoon spp. pozitifliği saptanan olgularda Uvitex 2B ve trikrom boyama yöntemlerinde yüksek pozitiflik oranlarının elde edilmesi (Uvitex 2B: %64,4; Trikrom: %65,8) konvansiyonel boyama yöntemlerinin Encephalitozoon spp. ön tanısında pratik ve maliyet açısından avantajlı bir tarama aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Buna karşın kesin tanı ve tür düzeyinde doğrulama için moleküler yöntemlerin tamamlayıcı olarak kullanılmasının önemli olduğu belirlenmiştir. Encephalitozoon spp. pozitif olguların çoğunun (%75,3) ishalsiz bireylerden oluşması ve pozitifliğin özellikle "reflü, dispepsi, mide ağrısı, şişkinlik" gibi nonspesifik gastrointestinal şikayetlerle başvuran olgularda daha yüksek oranda (%46,6) saptanması, Microsporidia enfeksiyonlarının yalnızca diyare veya akut enterit ile sınırlı olmadığını olmadığını, nonspesifik gastrointestinal yakınmalarla da seyredebildiğini düşündürmektedir. Bu çalışma ülkemizde insan dışkı örneklerinde Microsporidia'nın moleküler düzeyde araştırıldığı kapsamlı araştırmalardan biri olup, konvansiyonel ve moleküler yöntemlerin birlikte kullanıldığı çok aşamalı bir tanı protokolü ile yürütülmüştür. Anahtar kelimeler: Microsporidia, Enterocytozoon bieneusi, Encephalitozoon spp., E. intestinalis, E. hellem, E. cuniculi, RT-PCR, nested PCR, Uvitex 2B, modifiye trikrom