D vitamini ve metforminin; lipopolisakkarit (LPS) ile uyarılmıs, insan kaynaklı periodontal ligament kök hücrelrine etkisinin in vitro değerlendirilmesi

BURCU CANÖZLER

D vitamini ve metforminin; lipopolisakkarit (LPS) ile uyarılmıs, insan kaynaklı periodontal ligament kök hücrelrine etkisinin in vitro değerlendirilmesi

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURCU CANÖZLER

Danışman: ADİL BAŞMAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Periodontitis, kronik inflamasyon ve doku yıkımıyla karakterize bir hastalıktır. Bu çalışma, D vitamini ve Metformin'in, P. gingivalis kaynaklı lipopolisakkarit (Pg-LPS) ile indüklenmiş İnsan Periodontal Ligament Kök Hücreleri (hPDLSC) üzerindeki immünomodülatör, osteojenik ve proliferatif etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ticari olarak temin edilen hPDLSC'ler 10 µg/mL Pg-LPS ile uyarılmıştır. Deney grupları: Kontrol, LPS, LPS+D vitamini (10⁻⁶ M), LPS+Metformin (25 µM) ve LPS+D vitamini+Metformin olarak planlanmıştır.Sitotoksik olmayan proliferatif dozlar ilk olarak MTT testi ile belirlenmiş, ardından Pg-LPS ile uyarım sonrasında hücre canlılığı 24, 48 ve 72. saatlerde yeniden değerlendirilmiştir. İmmünomodülatör ve osteojenik yanıtlar ELISA ile IL-1β, IL-6, TNF-α, IL-10, IL-37 ve ALP düzeyleri üzerinden analiz edilmiştir. 10⁻⁶ M D vitamini ve 25 µM Metformin, sitotoksisite oluşturmadan hücre canlılığını korumuştur. Pg-LPS ile indüklenmiş koşullarda tekli uygulamalarda hücre canlılığı açısından anlamlı bir değişiklik gözlenmezken, kombine tedavi hem 48. saatte hem de 72. saatte hücre canlılığını anlamlı düzeyde artırmıştır. IL-6 ve TNF-α düzeyleri Pg-LPS grubunda yükselmiş, tedavi gruplarında baskılanmıştır. IL-10 ve IL-37 düzeylerinde ise anlamlı artış saptanmıştır. ALP düzeyleri açısından, kombine grup 72. saatte diğer tüm gruplara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. D vitamini ve Metformin'in tek başlarına immünmodülatör etkileri bilinmekle birlikte, kombinasyon halinde uygulandıklarında inflamatuar yanıtı baskılayıcı, hücre canlılığını artırıcı ve ALP düzeylerini destekleyici sinerjistik etkiler oluşturdukları görülmektedir. Bu bulgular, periodontal doku rejenerasyonuna yönelik hücresel tedavi yaklaşımlarında her iki ajanın birlikte kullanım potansiyelini ortaya koymaktadır.