Ara kritik tavlama ısıl işlemlerinin düşük alaşımlı sade karbonlu toz metal çeliklere uygulanabilirliği ve mekanik özelliklere etkisinin araştırılması

AHMET GÜRAL

Ara kritik tavlama ısıl işlemlerinin düşük alaşımlı sade karbonlu toz metal çeliklere uygulanabilirliği ve mekanik özelliklere etkisinin araştırılması

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, METAL EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET GÜRAL

Danışman: SÜLEYMAN TEKELİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, düşük alaşımlı toz metal (TM) çeliklerde ferrit+martensit mikroyapıların üretilebilirliği araştırılmıştır. Bunun için, Ancorsteel 1000 demir esaslı tozlara farklı oranlarda grafit (% 0,3 ve 0,5) ve ayrıca % 0,3 sabit grafit oranmda %0.5 Ni ve Mn alaşım tozlarının ayrı ayrı ilaveleri yapılarak TM numuneleri üretil mistir. Karışım tozlar, 700 MPa presleme basıncında soğuk olarak preslenmiş ve 1120 °C sıcaklıkta 30 dakika süre ile sinterlenmiştir. Sinterlenmiş numunelere farklı sıcaklıklarda (724, 735, 760 °C) ara kritik tavlama+su verme ısıl işlemleri uygulanmıştır. Sinterleme işlemi sonrası tüm numunelerde gözenekler ve ferrit + perlit mikroyapıları oluşmuştur. En düşük gözenek oranı % 0,5 grafit ve % 0,3 grafit + % 0,5 Ni ilavesi yapılmış numunelerde elde edilmiştir. Ara kritik tavlama + su verme ısıl işlemleri sonrasında % 0,3, % 0,5 grafit ve % 0,3 + % 0,5 Mn'lı numunelerde ferrit + martensit ve % 0,3 + % 0,5 Ni'li numunelerde ise ferrit + Ni'ce zengin martensit mikroyapıları üretilmiştir. Ayrıca, % 0,3 ve % 0,5 grafit içeren numuneler 890 °C de östenitlenip tamamen martensit yapıya dönüştürmek için su verilmiştir. Martensit mikroyapısına sahip bu numunelere daha sonra tekrar ara kritik tavlama+su verme ısıl işlemleri uygulanmıştır. Bu işlem sonrası, daha ince taneli ferrit+martensit mikroyapıları üretilmiştir. Tüm numunelerde ara kritik tavlama sıcaklıkların artışıyla martensit hacim oranı artmıştır. Mekanik özellikler % 0,3 ve % 0,5 grafitli numunelerde araştırılmıştır. Numunelerde martensit hacim oranındaki artışla akma, çekme ve darbe dayanımları artarken süneklik değerleri düşmüştür. ince martensit tane boyutuna sahip numunelerde daha iyi mekanik özellikler edilmiştir.Anahtar Kelimeler : T/M, Sinterleme, Çift fazlı çelik, Gözeneklilik, Mekanik özellikler