Sivil sığınakların yeniden işlevlendirilmesi: Kulturbunker (Frankfurt), Muzeum Wspolczesne Wroclaw ve II. Meclis Binası Sığınağı (Ankara)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİHAN BARIŞ
Danışman: Pınar Dinç Kalaycı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılı çevre, tarihsel süreç içerisinde birbiriyle bağlantılı bir zaman-mekan zinciri aracılığıyla meydana gelmektedir. Bu zincirin her bir halkası, tarihsel süreklilik içerisinde bütünün önemli bir parçasıdır. Yapılı çevrenin önemli bir bileşeni de tahkimatlardır. Tahkimatlarının tarihsel gelişimi, aynı zamanda toplumların sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişimini de yansıtmaktadır. Bu nedenle tahkimatlar, tarihsel bağlamı sebebiyle zaman-mekan zincirinde korunması gerekli bir halka haline gelmektedir. II. Dünya Savaşı tahkimatları da zaman-mekan zincirinin önemli halkalarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Savaşın ardından işlevini kaybetmiş olan bu yapıların korunması, yapılı çevre ile tarihsel bağlam arasında sürdürülebilir bir etkileşim kurulabilmesini sağlamaktadır. Bu noktada yeniden işlevlendirme kavramı, bir koruma yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, atıl durumdaki sivil hava saldırı sığınaklarının yeniden kullanım potansiyelini araştırmaktır. Bu nedenle, II. Dünya Savaşı döneminde inşa edilen üç farklı sığınağın yeniden işlevlendirme süreci ele alınmıştır. Alan çalışması kapsamında; Almanya'da yer alan "Kulturbunker", Polonya'da yer alan "Muzeum Współczesne Wrocław" ve Türkiye'de yer alan "II. Meclis Binası Sığınağı" karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Seçilen örnekler, savaşa katılan farklı toplumların ve farklı coğrafyaların bir perspektifini sunmaktadır. Çalışmanın yöntemi, yeniden işlevlendirme kapsamında alınan mekansal müdahale kararlarını; çevresel, mekansal ve teknik parametreler üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geliştirilen değerlendirme modeli aracılığıyla işlev değişikliği sürecinde gerçekleştirilen müdahaleleri ölçeklendirilmektedir. Zira yeni işlevin sürdürülebilirliği, mevcut yapı ve yeni işlev arasındaki uyum düzeyine bağlıdır. Ayrıca, araştırma bulgularının doğruluğunun sınanması amacıyla uzman görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, hava saldırı sığınaklarının yeniden kullanımı, yapıların tarihsel bağlamı ve toplumsal bağlamına yeni bir katman daha eklemektedir. Bu bağlamda, sığınaklar hem çevresini hem de toplumsal belleği dönüştürme potansiyeline sahiptir.