Öğretmen ve ailelerin oyuncağa ilişkin metaforları ile okul öncesi dönem çocuklarının oyuncak ile ilgili algılarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA ZEYNEP AKÇAY
Danışman: Hacer Elif Dağlıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, okul öncesi eğitim alan çocukların, öğretmenlerinin ve ebeveynlerinin oyuncak algısını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın, çalışma grubunu oluşturan katılımcıların algı ve deneyimleri betimlendiğinden nitel araştırma yöntemleri kapsamında betimleyici olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Muğla'nın Menteşe ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi bağımsız anaokulları ile ilkokullardaki anasınıflarına devam eden 164 çocuk ile araştırmaya gönüllü olarak katılan ve eksiksiz veri oluşturan 22 öğretmen, 81 anne ve 47 baba oluşturmaktadır. Öğretmenlerin, ebeveynlerin ve okul öncesi dönem çocuklarının demografik bilgileri 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılarak, öğretmen ve ebeveynlerin oyuncağa ilişkin metaforik algıları 'Yarı Yapılandırılmış Metafor Formu' kullanılarak ve çocukların oyuncağı ilişkin algıları 'Çizim Tekniği' kullanılarak elde eldilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinden, ebeveynlerden ve çocuklardan elde edilen veriler ayrı ayrı ele alınarak incelenmiştir. Öğretmenlerin ve ebeveynlerin ürettikleri metaforlar ile çocukların çizimlerinde yer alan figürler uzman görüşüne başvurularak kategorilere ayrılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin, annelerin ve babaların ürettikleri metaforların incelenmesi sonucunda öğretmenlerin en çok Dünya, Eğitim ve Eşya; annelerin en çok Yakınlık, Yaratıcılık ve Eğitim; babaların ise Yakınlık, Yaşam ve Gıda kategorilerinde metaforik algıya sahip oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin ürettikleri metaforların yaşa, kıdeme, mezun oldukları üniversiteye göre incelenmesi sonucunda yine Dünya, Eğitim ve Eşya kategorilerinde metaforik algıya sahip oldukları belirlenmiştir. Annelerin oluşturdukları metaforların yaşa, öğrenim durumlarına, sahip oldukları mesleğe, çocukları ile geçirdikleri süreye, oyuncak seçerken dikkate aldıkları kriterlere ve çocukları ile yaptıkları etkinliklere göre dağılımı incelendiğinde de yine en çok Yakınlık, Yaratıcılık ve Eğitim kategorilerinde metafor ürettikleri bulunmuştur. Babaların oluşturdukları metaforların yaşa, öğrenim durumlarına, sahip oldukları mesleğe, çocukları ile geçirdikleri süreye, oyuncak seçerken dikkate aldıkları kriterlere ve çocukları ile yaptıkları etkinliklere göre incelenmesi sonucunda da Yakınlık, Yaşam ve Gıda kategilerde metaforik algıya sahip oldukları belirlenmiştir. Çocukların oyuncağa ilişkin olarak çizdikleri resimler dikkate alındığında çizimlerinde belirttikleri figürlerin yaşları büyüdükçe artış gösterdiği; en çok İnsan, Araç ve Doğa kategorilerinde figürler çizdikleri; resimleri cinsiyete göre incelendiğinde ise kızların en çok İnsan, Doğa ve Yaşam; erkek çocukların daha çok İnsan, Araç ve Oyuncak kategorilerinde çizimler yaptığı bununla birlikte kızların erkeklere göre çizimlerinde daha çok figüre yer verdiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında öğretmenler açısından oyuncak daha çok çocukların öğrenmelerine yardımcı bir araç olarak görülürken anne-babalar ve çocuklar açısından onları yalnız bırakmayan en temel arkadaş olarak değerlendirilmiştir.