Ergenler için sağlıklı yaşam biçimi inançları ölçeğinin uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA KAYA
Danışman: FATMA ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı Sağlıklı Yaşam Biçimi İnançları Ölçeği (Healthy Lifestyle Beliefs Scale)'nin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılması ve ergenlerin sağlık yaşam biçimi inançlarının bazı sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesidir. Bu kapsamda 2018-2019 öğretim yılında İstanbul'un merkezinde yer alan 4 farklı okul türünde lise 1., 2. ve 3. sınıflarda örgün öğrenim görmekte olan 381 öğrenci ile çalışılmıştır. Araştırmayla ilgili veriler araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Veri Toplama Formu ile Türkçeye uyarlama çalışması yapılan Sağlıklı Yaşam Biçimi İnançları Ölçeği ile elde edilmiştir. Uyarlama çalışması kapsamında ölçeği geliştiren kişilerden ve Milli Eğitim Bakanlığı'ndan gerekli izinler alınmıştır. Uyarlama sürecinde çeviri çalışmaları, uzman görüşü alınması, geri çeviri çalışmaları ve değerlendirme, pilot uygulama ve ana uygulama olmak üzere belli adımlar izlenmiştir. Ölçeğin faktör yapısının belirlenmesi için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçlarına göre faktör yapısını bozan 5 madde ölçekten çıkarılmıştır. Madde çıkarma işlemlerinin ardından ölçeğin 2 faktörlü yapısı sabit kalırken madde sayısı 16'dan 11'e düşürülmüştür. AFA sonuçlarına göre 2 faktörden oluşan ölçek, sağlıklı yaşam biçimi inançlarındaki toplam varyansın 45,95'ini açıklamaktadır. Ölçekteki yapıların güvenirliğinin belirlenmesi için hesaplanan Cronbach Alpha değeri alt boyutlar için 0,72 ve 0,73 olarak belirlenirken, ölçeğin genel iç tutarlık katsayısı 0,78 olarak bulunmuştur. Modelin mevcut yapısının test edilmesi amacıyla yapılan DFA'da tüm faktör yüklerinin anlamlı düzeyde yük verdiği görülmüştür. Modelden elde edilen fit indeksleri ile modelin 11 maddeli ve 2 faktörlü yapısı doğrulanmıştır. Böylece Sağlıklı Yaşam Biçimi İnançları Ölçeği'nin Türk ergenleri için geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ergenlerin sağlık yaşam biçimi inançlarının bazı sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi için kişisel bilgi formundan elde edilen veriler analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre Sağlıklı Yaşam Biçimi İnançları Ölçeği'nden elde edilen puanlarla yaş, cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyleri arasında anlamlı bir farka rastlanmamıştır.