Primipar kadınların antenatal emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilik düzeyleri ile postpartum emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Çiğdem KAYAHAN
Danışman: Çiğdem Sarı Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Araştırma, primipar kadınların antenatal dönemdeki emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilikleri ile postnatal dönemdeki emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı korelasyonel tasarımla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini araştırma kriterlerine uyan 32-42. gebelik haftasında olan 112 primipar kadın oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce kurum, etik kurul izni ve primipar kadınlardan yazılı onam alınmıştır. Antenatal dönemde verilerin toplanmasında “Tanıtıcı Özellikler Formu”, “Antenatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği”, ve “Emzirme Motivasyonu Görsel Analog Skala” kullanılmıştır. “Postnatal dönemde ise “Postnatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği” “Emzirme Motivasyon Ölçeği”, “LATCH Emzirme Tanılama Aracı” ve “Postnatal Dönem Emzirme Durumu Veri Formu” kullanılmıştır. Ölçekler postnatal dönem 1. hafta, 1. ay ve 2. ayda uygulanmıştır. Bebeklerin sadece anne sütüyle beslenme oranları postnatal birinci günde %68, birinci haftada %66,1, birinci ve ikinci ayda %74,1 olduğu belirlenmiştir. Postnatal dönem emzirme motivasyonu alt boyutları, emzirme öz-yeterliliği ve emzirme değerlendirme aracı puanlarında zamana bağlı değişimin anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Primipar kadınların antenatal emzirme öz-yeterlilik düzeyleri ile postnatal birinci hafta ve birinci ay emzirme öz-yeterlilik düzeyleri arasında (sırasıyla r=0,498, 0,433; p<0,05) pozitif orantılı orta düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Antenatal emzirme öz-yeterliliği ile postnatal dönem emzirme motivasyonu tüm alt boyutları arasında pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Özellikle en yüksek düzeydeki ilişkinin postnatal birinci haftada içsel motivasyon alt boyutunda olduğu tespit edilmiştir (r=0,526; p<0,05). Antenatal emzirme motivasyonu ile postnatal emzirme öz-yeterliliği arasında tüm izlemlerde anlamlı bir ilişki (sırasıyla r=0,624, 0,693, 0,736; p<0,05) olduğu saptanmıştır. Antenatal emzirme motivasyonunun postnatal birinci haftada içsel motivasyon alt boyutu ile yüksek (r=0,767; p<0,05), ikinci ayda dışsal düzenleme-ek yararlar alt boyutu ile çok yüksek ilişkili (r=0,802; p<0,05) olduğu belirlenmiştir. Primipar kadınların antenatal emzirme motivasyonu ve öz-yeterliliği ile postnatal emzirme motivasyonu ve öz-yeterliliği arasında anlamlı ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Emzirme eğitimlerinin planlanmasında, antenatal dönemde emzirme motivasyonunun değerlendirilmesi ve eğitimlerde motivasyon ile öz-yeterliliği artıracak içeriklere yer verilmesi önerilmektedir. Ayrıca, emzirme motivasyonu ve öz-yeterliliğindeki zamana bağlı değişimlerin dikkate alınması, etkin postnatal eğitim ve danışmanlık sağlayarak anne sütü ile beslenme oranlarını artırabilir ve sağlıklı nesillerin gelişimine katkıda bulunabilir.
Anahtar Kelimeler : Emzirme, Bebek, Motivasyon, Primipar, Öz-yeterlilik, Kadın