3200 MHz Radyo-frekans Alanların Ratlarda Beyin Dokusuna Etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nurhan ÖZDEMİR
Danışman: Bahriye Aral
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Radyofrekans alanlar (RF), elektromanyetik spektrumun iyonlaştırıcı olmayan bölümünde yer almakta olup cep telefonları, baz istasyonları, Wi-Fi cihazları ve diğer birçok kablosuz iletişim teknolojisi nedeniyle günlük yaşamda giderek artan düzeylerde maruz kalınan çevresel faktörler arasında bulunmaktadır. RF alanların iyonlaştırıcı enerjiye sahip olmamasına rağmen biyolojik sistemler üzerindeki olası etkileri uzun yıllardır araştırılmakta, ancak elde edilen bulgular deneysel modeller, maruziyet süreleri, frekans aralıkları ve uygulanan doz farklılıkları nedeniyle birbirleriyle tam olarak örtüşmemektedir. Özellikle cep telefonu kullanımının artması ve yeni nesil 5G teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, RF alanların merkezi sinir sistemi ve kan-beyin bariyeri (KBB) üzerindeki olası etkilerinin ortaya konulması büyük önem kazanmıştır. Bu çalışmada, 3200 MHz frekanslı RF alan maruziyetinin deneysel hayvan modelinde beyin dokusu ve KBB üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Wistar erkek sıçanlar hafta sonu günleri dahil 15 gün boyunca günde 15 dakika (dak) veya bir saat süreyle RF alana maruz bırakılmıştır. Maruziyet sonrası beyin dokusunda oksidatif stres parametreleri Total Oksidan Seviye (TOS) ve Total Antioksidan Seviye (TAS), Oksidatif Stres İndeksi (OSI), tight junction proteinleri (ZO-1 ve Claudin-5) ve immünohistokimyasal belirteçler (BCL-2 ve ZO-1) analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, 3200 MHz RF maruziyetinin oksidatif stres parametrelerinde anlamlı bir değişikliğe yol açmadığını, buna karşın özellikle kısa süreli maruziyet sonrasında Claudin-5 düzeylerinde azalma ve apoptotik belirteçlerde değişiklikler meydana geldiğini göstermiştir. Ayrıca, endotenyal bütünlük belirteci olan SMI-71 düzeylerinde azalma gözlenmiş olup, bu durum KBB bütünlüğünün etkilenebileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, 3200 MHz RF alan maruziyetinin beyin dokusu ve KBB üzerinde etkiler oluşturabildiği, ancak bu etkilerin oksidatif stres mekanizmalarından bağımsız olarak gelişebileceği belirlenmiştir. Bu bulgular, RF alanların biyolojik etkilerinin yalnızca oksidatif stres ile açıklanamayacağını ve alternatif hücresel mekanizmaların da rol oynayabileceğini ortaya koymaktadır.