İnterstisyel akciğer hastalarında üst ve alt ekstremite maksimal egzersiz kapasitelerinin ve testler sırasındaki kas oksijeni ve enerji harcamasının karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Beyza Nur ÖYMEZ
Danışman: Meral Boşnak Güçlü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
İnterstisyel akciğer hastaları (İAH) üst ve alt ekstremite egzersizlerine solunum, dolaşım ve kas sistemleri üzerinde farklı fizyolojik yanıtlar verir. Bu farklılıkların değerlendirilmesi hastaların tedavi yaklaşımlarının şekillendirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu çalışma İAH hastalarında üst ve alt ekstremite maksimal egzersiz kapasitesini, egzersiz sırasındaki kas oksijenasyonu, enerji harcaması, dispne algısı ve yorgunluk düzeylerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma çapraz geçişli olarak planlandı. Otuz yedi hasta değerlendirildi. Üst ve alt ekstremitelerin maksimal egzersiz kapasitesi (KPET), testler sırasındaki kas oksijeni ve hemoglobin değişimleri (NIRS) ve enerji harcaması (metabolik holter) karşılaştırıldı. Solunum kas kuvveti (ağız basınç ölçüm cihazı), solunum kas enduransı (artan eşik yükü testi), periferik kas kuvveti (dinamometre), fiziksel aktivite (metabolik holter), nefes darlığı (modifiye Borg ölçeği, mMRC), yorgunluk (YŞÖ) değerlendirildi. Üst ekstremite ve alt ekstremite KPET zirve RER, VE/VO2, VE/VCO2, AE, SKB ve genel yorgunluk algısı benzerdi (p>0,05). Alt ekstremite KPET sırasında MET, VO2, VCO2, VE, HR, VO2/HR (ml/atım) PETCO2 tidal volüm, solunum frekansı, DKB ve dispne algısı daha fazlaydı (p<0,05). HRR, PETO2, SR, SpO2 ve kol yorgunluğu üst ekstremite KPET sırasında daha fazlaydı (p<0,05). Alt ekstremite KPET’te quadriseps femoris ΔSmO2, ΔHbDiff, ΔO2Hb ve ΔHHb daha fazla; SmO2min, SmO2top, HbDiffmin, HbDifftop, O2Hbmin, THbmin, ΔTHb ve THbtop değerleri daha azdı (p<0,05). Alt ve üst ekstremite maksimal egzersiz testi sırasında enerji harcaması eşit olmasına rağmen, alt ekstremite testinde oksijen tüketimi, karbondioksit üretimi, dakika ventilasyonu, kalp hızı, MET ve oksijen nabzı, üst ekstremite testine kıyasla daha yüksekti. Solunum frekansı, oksijen desatürasyonu ve nefes darlığı algısı ise üst ekstremite testinde daha azdı. İAH hastaları üst ekstremite egzersizlerini daha uzun süre daha az semptom ile yapabilmektedir. Bu sebeplerle üst ekstremite aerobik egzersiz eğitimi öncelikle tercih edilmelidir.
Anahtar Kelimeler : İnterstisyel akciğer hastalığı, Kardiyopulmoner egzersiz testi, Kas oksijenizasyonu