Adölesanlarda hikaye anlatıcılığının siber zorbalık ve empati üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Büşra DAĞCI GÜNAL
Danışman: Sultan Ayaz Alkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Araştırma, adölesanlarda hikâye anlatıcılığının siber zorbalık ve empati düzeyine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel tasarım ile yapılmıştır. Araştırmanın evrenini bir ortaokulda öğrenim gören beşinci ve altıncı sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Girişim grubu kendi içinde cinsiyet ve sınıf düzeyi dikkate alınarak tabakalı randomizasyonla dört gruba ayrılmıştır. Araştırma 71 (girişim: 35, kontrol: 36) adölesan ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Siber Zorbalık Üçgeni Ölçeği" ve "Çocuklar için Bilişsel, Duygusal ve Bedensel Empati Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada girişim grubuna dört oturumdan oluşan hikâye anlatıcılığı uygulanmıştır. Hikâye anlatıcılığı oturumları her gruba haftada bir kez uygulanmıştır. Kontrol grubuna araştırmacı tarafından herhangi bir girişim yapılmamıştır. Girişim ve kontrol gruplarına randomizasyon öncesi ön test, müdahale tamamlandıktan bir hafta sonra son test, üç ay sonra birinci izlem testi, altı ay sonra ikinci izlem testi için veri toplama araçları tekrar uygulanmıştır. Verilerin analizinde ki-kare, bağımsız gruplarda t testi, Fisher's Exact Test, İki Yönlü Karma Tasarımlı Varyans Analizi ile birlikte Bonferroni Çoklu Karşılaştırma Testi kullanılmıştır. Girişim ve kontrol grubu arasında siber zorbalık (p=0,414) ve empati (p=0,741) ön test ortalama puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Hikâye anlatıcılığı sonrası girişim grubunun son test, birinci izlem ve ikinci izlem siber zorbalık üçgeni ortalama puanlarının kontrol grubuna göre azaldığı, empati ortalama puanlarının arttığı (p<0,001) ve girişimin geniş etki büyüklüğüne sahip olduğu (η2=0,369, η2=0,171, sırasıyla) bulunmuştur. Araştırmada hikâye anlatıcılığının siber zorbalık davranışlarını azaltmada ve empatiyi güçlendirmede etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Adölesanlarda siber zorbalık davranışlarını önlemede ve empatiyi geliştirmede hikâye anlatıcılığı yönteminin kullanılması önerilir. (NCT06241989).