İki dillilik bağlamında İngiltere'de yaşayan Türk çocuklarının ana dili Türkçeyi öğrenme durumları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYDIN BAYAT
Danışman: FAHRİ TEMİZYÜREK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı İngiltere'de yaşayan Türk çocuklarının dil tercihlerini, öğrencilerin, velilerin ve öğretmenlerin Türk diline ve Türkçe öğretimine yönelik düşüncelerini belirlemek ve değerlendirmektir. Bu araştırma ile İngiltere'de ana dili olarak Türkçe öğretiminin niteliklerini arttıracak sonuçların ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma; İngiltere'de yaşayan ve Türkçe dersine devam eden Türk öğrencilerin, Türkçe ve Türk Kültürü dersi öğretmenlerinin ve Türk ailelerin Türkçe öğrenme durumuna yönelik düşüncelerini belirleyen tarama modelinde bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, İngiltere'deki Türk destek okullarında Türkçe dersine devam eden öğrenciler, Türkçe ve Türk Kültürü dersi öğretmenleri ve öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Çalışma, 2014-2015 eğitim öğretim yılı bahar döneminde; İngiltere'nin Bristol, Londra ve Luton şehirlerinin farklı bölgelerindeki 11 Türk destek okulunda; Türkçe dersine devam eden 11-17 yaş arası 190 öğrenci, 41 Türkçe öğretmeni ve 83 öğrenci velisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin elde edilmesinde öğrencilerin dil seçimleri ve kişisel bilgilerine ilişkin soruların yer aldığı Genel Bilgi Formu ve 41 maddeden oluşan "Göçmen Türk Çocuklarının Türk Dili ve Türkçe dersi ile İlgili Görüşleri" anketi kullanılmıştır. Anket sorularının cevaplandırılmasında Katılmıyorum, Kısmen Katılıyorum, Katılıyorum şeklinde derecelendirilmiş 3'lü likert ölçeği kullanılmıştır. Ankette yer alan maddeler Türkçe ve İngilizce olmak üzere iki dilde hazırlanmıştır. Böylece anket sorularının daha anlaşılır olması sağlanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 23.0 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmaya ile elde edilen veriler betimsel analiz yöntemlerinden yüzde-frekans ve çapraz tablolar ile gösterilmiştir. Sonuçların dil seçimi ve kişisel özelliklere bağımlılığı ise ki-kare analizi ile denetlenmiştir. Araştırma sonucuna göre öğrenciler; aileleriyle genellikle Türkçe konuşurken arkadaşlarıyla daha çok İngilizce konuşmayı tercih etmektedir. Bu öğrencilerin evde genellikle kullandıkları dil ise Türkçedir. Anket maddelerine verilen cevaplar ile öğrencilerin dil tercihleri arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Buna göre evinde genellikle Türkçe konuşulan çocukların Türk dili, Türkçe dersi ve Türk öğretmenler hakkında daha olumlu düşüncelere sahip olduğu görülmüştür. Öğrenciler ayrıca her Türk gencinin ana dilini çok iyi bilmesi gerektiğini, Türkçe konuşmaktan hoşlandıklarını, Türkçe öğretmenleriyle iyi anlaştıklarını ifade etmişlerdir. Bunların yanı sıra Türkçe öğrenmenin bilgilerini arttıracağını fakat kültürel gelişimlerine fayda sağlamayacağını, Türkçe ders kitaplarının öğretici olduğunu ancak Türkçe kitaplarındaki metinlerin kısmen sıkıcı olduğunu, iyi derece Türkçe öğrenmek istediğini ve Türk televizyon programlarını izlemeyi sevdiklerini belirtmişlerdir. Türkçe ve Türk Kültürü öğretmenlerinin görüşlerini belirlemeye yönelik sunulan anketin öncesinde öğretmenlerin kişisel bilgileriyle birlikte görev süreleri ve öğretmenlik tecrübelerine ilişkin soruların yer aldığı Genel Bilgi Formu sunulmuştur. Bilgi formunun ardından öğretmenlerin; Türkçe öğretme amaçları, Türkçe öğretme ve kullanma etkinlikleri, Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerine yönelik görüşlerinin yer aldığı 16 açık uçlu sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Öğretmenler; öğrencilerin ana dilini geliştirmek amacıyla Türkçe öğrettiklerini, müfredatın yeterli olmadığını, Türkçe ders kitaplarının seviyeye uygun olmadığını, öğrencilerin Türkçeyi daha çok evde aileleriyle iletişimlerinde kullandıklarını, öğrencilerin Türkçe dersine karşı ilgisiz ve isteksiz olduğunu, yazma ve konuşma becerisinde sorun yaşadıklarını, ailelerin Türkçe konuşmaya daha çok önem vermesi gerektiğini belirtmiştir. Son olarak veli görüşlerinin belirlendiği çalışmada; öğrenci velilerine, kişisel bilgilerle birlikte çocuklarının aile içinde Türkçeyi kullanma durumlarına yönelik soruların yer aldığı Genel Bilgi Formu sunulmuştur. Bilgi formunun ardından yine Türkçe öğretme amaçları, Türkçe öğretme ve kullanma etkinlikleri, Türkçe eğitiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri başlıklarında açık uçlu soruların yer aldığı anket formu kullanılmıştır. Sorulara verilen cevaplar çeşitli temalar etrafında sınıflandırılmıştır. Sınıflandırılan cevaplar SPSS 23.0 programı yardımıyla çözümlenip sayısal değerlere dönüştürüldükten sonra yüzde-frekans şeklinde tablolaştırılarak çalışmaya eklenmiştir. Veliler, çocuklarının Türkçeyi doğru şekilde öğrenmesini istediklerini, çocuklarıyla Türkçe konuşmaya önem verdiklerini, çocuklarının Türkçe kelime dağarcığının çok az olduğunu, iki dili karıştırarak kullandıklarını ve Türkçe telaffuzda sorun yaşadıklarını belirtmiştir. Anahtar Kelimeler: Ġki dillilik, dil tercihi, yurt dıĢında yaĢayan Türk çocuklarına Türkçe öğretimi, Ġngiltere