Yoğun bakım ünitesine özgü geliştirilen risk yönetim programının hemşirelerin çalışma saatleri ile ilişkili göstergeler üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FADİK ÇÖKELEK
Danışman: SERGÜL DUYGULU, NURCAN ÇALIŞKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin çalışma saatleri kaynaklı risklerin belirlenmesi ve bu risklere yönelik geliştirilen risk yönetim programının çalışma saati ilişkili göstergeler üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla ön test-son test modelinde girişimsel olarak, T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Yoğun Bakım Ünitelerinde 01 Ocak 2023-31 Haziran 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında risk yönetim programı oluşturulmuş, ikinci aşamasında ise risk yönetim programı uygulanmıştır. Birinci aşamada; çalışma saatleri kaynaklı risklerin tespiti için literatür taraması yapılmış, çalışma ortamındaki risklerle ilişkili kayıtlar incelenmiş ve hemşirelerin görüşleri alınarak yoğun bakım ünitesinde hemşirelerin çalışma saatleri ile ilişkili mevcut riskler tespit edilmiştir. Belirlenen risklerin azaltılması/minimalize edilmesi amacıyla risklere yönelik faaliyetler belirlenerek bir risk yönetim programı geliştirilmiştir. İkinci aşamada; çalışma saatleri ile ilişkili geliştirilen risk yönetim programı uygulanmış ve programın hemşirelerin çalışma saatleri ile ilişkili göstergeler üzerine etkisi değerlendirilmiştir. Birinci aşamada; "Kayıt İnceleme Formu", Hemşire Görüş Formu" ve "Risk Seviyesi Belirleme Formu" ile ikinci aşamada ise "Risk Seviyesi Belirleme Formu" ve "Gösterge Formu" kullanılarak veriler toplanmıştır. Çalışmada risk yönetim programının; kesici/delici alet yaralanma oranı, kan ve vücut sıvılarına maruz kalma oranı, hasta düşme oranı, ilaç hatası, mortalite oranı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etki etmediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte hasta- hemşire oranı, sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyon oranı (üriner kateter ilişkili idrar yolu enfeksiyonu hız, santral kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu hızı, ventilatör ilişkili olay hızı), yoğun bakım ünitesi basınç yarası oranı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yarattığı saptanmıştır. Bu çalışma, yoğun bakım ünitesine özgü geliştirilen risk yönetim programının bazı klinik ve yapısal göstergeler üzerinde anlamlı iyileşmeler sağladığını, ancak tüm göstergelerde benzer bir etki oluşturmadığını göstermiştir. Özellikle hasta-hemşire oranı, sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar ve basınç yarası oranlarındaki olumlu değişim, hedefe yönelik risk yönetimi yaklaşımlarının yoğun bakım ortamında etkili olabileceğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bireysel hatalara ve davranışlara daha duyarlı göstergelerde değişim sağlanamamış olup buna yönelik eğitim, davranış değişikliği ve izlem odaklı ek stratejilerin planlanması önerilmektedir. Yönetici hemşirelerin çalışma alanları ile hemşireliğe özgü risk yönetim programları oluşturması, belirlenen risklere yönelik proaktif ve kanıt temelli stratejiler geliştirmesi ve yakın izlem ile sağlıklı çalışma ortamı sağlamalarına ihtiyaç vardır.