Dijital hikâye anlatımı destekli sosyal akıl yürütme programının çocukların sosyal akıl yürütme ve duygusal okuryazarlık becerilerine etkisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE BÜŞRA YILMAZ TAM

Danışman: İlkay Ulutaş

Özet:

Bu araştırmanın amacı Dijital Hikâye Anlatımı Destekli Sosyal Akıl Yürütme Programı'nın çocukların sosyal akıl yürütme ve duygusal okuryazarlık becerileri üzerine etkisini incelemektir. Araştırma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada olduğu iç içe karma araştırma modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda yarı deneysel araştırma, nitel boyutunda ise temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen çalışma grubu Muş İli Merkez ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim alan 22 deney ve 22 kontrol grubu olmak üzere 44 çocuk ve deney grubu öğretmeninden oluşmuştur. Araştırmada, deney grubuna 24 etkinlikten oluşan Dijital Hikâye Anlatımı Destekli Sosyal Akıl Yürütme Programı 8 hafta süresince uygulanmıştır. Program öncesinde ve sonrasında nicel veriler "Çocuklar için Sosyal Akıl Yürütme Ölçeği", "Erken Duygusal Okuryazarlık Ölçeği" ve "Çocuklar için Demografik Bilgi Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise "Öğretmen Görüşme Formu", "Video Kayıtları" ve "Araştırmacı Günlüğü" ile elde edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, Dijital Hikâye Anlatımı Destekli Sosyal Akıl Yürütme Programı'na katılan çocukların sosyal akıl yürütme puan ortalamalarında anlamlı fark olduğu ve bu farkın etkili olduğu görülmüştür. Dijital Hikâye Anlatımı Destekli Sosyal Akıl Yürütme Programı'na katılan çocukların duygusal okuryazarlık ölçek toplamı, motivasyon alt boyutu, sosyal uyum ve beceri alt boyutu puan ortalamalarında anlamlı fark olduğu ve bu farkın etkili olduğu görülmüştür. Deney grubundaki çocukların son test ve izleme testi ölçümleri, ön test ölçümlerine göre incelendiğinde sosyal akıl yürütme puan ortalamaların ile duygusal okuryazarlık ölçek toplamı, empati alt boyutu ve öz düzenleme alt boyutu puan ortalamalarında zaman içinde anlamlı değişim olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel bulguları nicel bulgularını desteklemekte olup öğretmen görüşü, video kayıtları ve araştırmacı günlüğünden elde edilen bulgular sosyal akıl yürütme ve duygusal okuryazarlık becerilerindeki değişime destek oluşturmuştur.