HAK DİNİ KUR'AN DİLİ VE KUR'AN YOLU TEFSİRLERİNDE KADININ SOSYAL STATÜSÜ


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Zehra DAVARCI

Özet:

Bu çalışma son dönemin büyük İslam âlimlerinden Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın meşhur tefsiri olan Hak Dini Kur'an Dili'ndeki ve günümüz tefsirlerinden Kur'an Yolu'ndaki tesettür, kavvam kavramı, dayak, çok eşlilik, boşanma konusundaki görüşleri tespit ederek bu konular hakkındaki yorumlarını, varsa yorum farklılıklarını ortaya koymaktadır. Birinci kaynak olarak Hak Dini Kur'an Dili tefsirini tercih ettik. İkinci kaynak olarak da Kur'an Yolu'nu tercih ettik. İlk konumuz olan tesettür meselesinde iki tefsirin yorumları örtüşmektedir. Cilbab giyme emri geçici bir emir olmakla beraber başörtüsü anlamında hımar emredilmiştir. Dolayısıyla inanan kadınların başlarını örtmeleri her iki tefsire göre de gereklidir. Elmalılı Hamdi Yazır kavvam kelimesine kadının işlerini ve muhafazasını üstlenen manasını vermiştir. Kur'an Yolu' na göre ise, modern dönemde İslam'ın kadın erkek eşitliğini kabul etmediği, erkeği kadından üstün gördüğü şeklindeki eleştiriler kavvam kelimesine yönetici hâkim manalarının verilmesinden kaynaklanmaktadır. Dayak konusunda ise Kur'an Yolu tefsiri Hak Dini Kur'an Dili tefsirinin aksine dayak karşıtı bir tutum ortaya koymaktadır. Oysa hak dini tefsirinde dayağın gerekçeleri ve mahiyeti anlatılmaktadır. Her iki tefsirde de tek eşlilik tavsiye edilmekle beraber çok eşliliğe izin verilmesinin gerekçeleri anlatılmaktadır. Kur'an Yolu'nda, Bir kadın şahit yerine iki kadın şahit şart koşulmasının gerekçesi de kadınların özel durumları, konumları, psikolojileri, ev dışındaki hayatla ilgileri bakımından unutma veya şaşırma ihtimalleri olarak sunulmuştur. Hak Dini Kur'an Dili'nde kadının şahitliğiyle alakalı bu gerekçeler dile getirildikten sonra şu sonuca varılmaktadır: Kadının fıtratıyla erkeğin fıtratı ve mükemmellikleri farklıdır ve kadının dışarıda olup biten olaylara ait ilgisini ve onlara ait hafızasını kısmen kapalı tutması, kadınlığın mükemmelliğinin gereğidir. Dolayısıyla kadın şahitliğe konu olan olayı erkekten daha fazla unutabilir. Her iki tefsirde de boşama hakkının erkeğe verildiği, ancak bu uygulamanın kadını mağdur etmediği, kadının isterse boşanma talebi ile hakime başvurabileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, konumuzla ilgili ayetlerin, Kur'an Yolu ve Hak Dini Kur'an Dili tefsirlerinde bazı farklılıklar olmakla beraber, yorumlarının genel manada birbirleriyle örtüştüğü görülmektedir.