Kolesistektomi yapılan hastalarda ursodeoksikolik asit kullanımının D vitamini düzeyi üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HASAN HÜSEYİN CEYLAN

Danışman: MEHMET AKİF TÜRKOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Safra taşı hastalığı insanların %10-15'ini etkiler ve kolesistektomi ile tedavi edilir. Ameliyatın D vitamini seviyeleri üzerindeki etkisi hala tartışılırken, ursodeoksikolik asit (UDKA) ameliyat sonrası komplikasyonların ve kalsiyum emiliminin yönetiminde umut verici sonuçlar göstermiştir. Ancak, UDKA'nın kolesistektomi sonrası D vitamini seviyeleri üzerindeki etkisi bilinmemektedir. Bu çalışma, UDKA'nın ameliyattan sonra D vitamini seviyelerini iyileştirip iyileştiremeyeceğini incelemektedir. Materyal ve Yöntemler: Bu prospektif çalışmada, 2022 ile 2024 yılları arasında üçüncü basamak bir bakım merkezinde kolesistektomi geçiren ardışık 95 hasta analiz edildi. Hastalar iki gruba randomize edildi: UDKA tedavi grubu (Grup U) ve kontrol grubu (Grup C). Grup U ameliyattan sonra 3 ay boyunca UDKA alırken, Grup C hiçbir tıbbi tedavi almadı. Her iki grup da çalışma süresi boyunca D vitamini takviyesi almadı. Ameliyat öncesi ve ameliyattan sonraki 3 aylık D vitamini seviyeleri ölçüldü. Bulgular: 95 kolesistektomi hastasında ameliyat öncesi D vitamini düzeyleri 7 ila 65 ng/ml arasında değişirken, ameliyat sonrası 3. aydaki değerler 4,6 ila 94 ng/ml arasındaydı. Deoksikolik asit kullanan ve kullanmayan gruplar arasında D vitamini düzeyleri karşılaştırıldığında, ameliyat öncesi dönemden üçüncü aya kadar anlamlı bir değişiklik gözlenmedi. Yaş ve D vitamini düzeyleri arasındaki korelasyon analizi, ursodeoksikolik asitli ve ursodeoksikolik asitsiz gruplar için yapıldı. Yaş, 3. ayda D vitamini düzeyleriyle zayıf bir pozitif korelasyon gösterdi (rho = 0,671; p<0,001 ve rho = 0,328; p = 0,039). Ursodeoksikolik asitsiz grupta, ameliyat öncesi ve sonrası D vitamini düzeyleri arasında güçlü bir korelasyon vardı (rho = 0,696; p<0,001). İstatistiksel analiz, D vitamini düzeylerinin, yaşın ve cinsiyetin sonuçlar üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığını gösterdi. Sonuç: Bulgularımız, ameliyattan sonra stabil 25-OH-D seviyeleriyle gösterildiği gibi, ne kolesistektominin ne de safra taşı hastalığının D vitamini metabolizmasını önemli ölçüde etkilemediğini gösterdi. Ek olarak, kolesistektomiden sonra UDKA tedavisinin D vitamini seviyeleri üzerinde anlamlı bir etkisi yoktu. Anahtar Kelimeler: Safra taşı hastalığı, Kolesistektomi, 25 Hidroksivitamin D, Ursodeoksikolik asit, Safra asitleri