Crohn hastalığı olan hastalarda ani başlayan şikayetler geliştiğinde abdomen bilgisayarlı tomografi gerekliliğini değerlendiren puanlama sistemi; catch skor
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER FARUK ÖZKAN
Danışman: MEHMET CİNDORUK, ALİ KARATAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızda, Crohn hastalığı olan ve ani başlayan şikayetlerle başvuran hastalarda abdomen bilgisayarlı tomografi gerekliliğini ve invaziv girişim gereksinimini değerlendirmek için CATCH skorun etkinliği ve uygulanabilirliği incelenerek bu skor geliştirilmeye çalışılmıştır. GİRİŞ: İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH), intestinal mukozanın kronik inflamasyonu ile karakterize olup; Ülseratif kolit (ÜK) ve Crohn hastalığı (CH) İBH'nin temel formlarıdır. İBH, sürekli artan bir insidansa sahip olması nedeniyle dünya çapında önemli bir sağlık sorunu olmuştur. Crohn hastalığı ağızdan anüse kadar tüm gastrointestinal sistemi etkileyebilen, tekrarlayan, transmural tutulumlu inflamatuar bir hastalıktır ve darlık, apse, fistül gibi komplikasyonların gelişmesine neden olabilir. Acil durumlarda tanı ve tedavi sürecinde radyolojik görüntüleme önemli bir rol oynar; ancak abdomen bilgisayarlı tomografinin (BT) aşırı kullanımı radyasyon maruziyeti ve maliyet artışına neden olabilmektedir. Ani başlayan şikâyetlerle başvuran Crohn hastalarında gereksiz abdomen BT çekilmesini önlemek için abdomen BT'de klinik olarak önemli bulguları ve invaziv girişim gereksinimini öngörecek bir tahmin aracına ihtiyaç vardır. GEREÇ VE YÖNTEMLER: Tek merkezli, retrospektif, kesitsel çalışmamıza, 01.01.2020-01.10.2023 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Gastroenteroloji Kliniği'ne ani şikayetlerle başvuran ve abdomen BT yapılan 202 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, CATCH skor parametreleri (tanı anı ileokolonik tutulum, CRP, trombosit, nötrofil yüzdesi, sigara kullanımı, ateş ve ishal varlığı) ile ek klinik ve hastalık geçmişi bilgileri kaydedilmiştir. BT bulguları ve invaziv girişim ihtiyacı değerlendirilmiş ve bulgular obstrüksiyon, apse, perforasyon, fistül ve CH ile ilişkili olmayan durumlar olarak sınıflandırılmıştır. İstatistiksel analizde Fisher's exact, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve lojistik regresyon testleri kullanılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya katılan toplamda 202 Crohn hastasının 62'sinde BT bulgusu pozitif olarak saptanmıştır. CATCH skor ve skoru oluşturan parametreler ile BT bulguları ve invaziv girişim ihtiyacı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Abdomen BT'de klinik olarak önemli bulguları olan hastalarda, CATCH skoru, nötrofil ve trombosit yüksekliği, CRP düzeyi, tanı süresi ve batın içi apse öyküsü gibi faktörlerin BT bulgularını öngörmede etkili olduğu belirlenmiştir. ROC analizine göre, CATCH skoru için en uygun kesim noktası 1.5 olarak hesaplanmış ve sensitivite %67.7, spesifite %92.1 olarak bulunmuştur. CATCH skora ve skoru oluşturan parametrelere batın içi apse öyküsü ve tanı süresi eklenerek oluşturulan modelin abdomen BT bulgularının öngörülmesi içim spesifitesi korunmakla birlikte sensitivitesi yükselmiştir. İnvaziv girişim gerektiren hastalarda ise, CATCH skoru ve batın içi apse öyküsünün güçlü belirleyiciler olduğu gösterilmiştir. SONUÇ: CATCH skor ve tarafımızca geliştirilen modeller Crohn hastalarında gereksiz BT kullanımını azaltarak ve invaziv girişim gereksiniminde tahmin gücünü arttırarak tanısal süreci optimize edebilecek bir karar destek mekanizması sunmaktadır. Ancak bu modellerin yaygın kullanımını desteklemek için daha geniş katılımlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Crohn hastalığı, CATCH skor, abdomen bilgisayarlı tomografi.